Η κλιμάκωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή δημιουργεί ένα παράδοξο για τις αγορές: την ώρα που η ενεργειακή αναταραχή αυξάνει τον κίνδυνο για την παγκόσμια οικονομία, το δολάριο ενισχύεται, καθώς οι επενδυτές αναζητούν ασφάλεια, ρευστότητα και υψηλότερες αποδόσεις.
Το αμερικανικό νόμισμα κινείται σε υψηλό περίπου δύο μηνών έναντι του ευρώ, με τον δείκτη δολαρίου να ενισχύεται καθώς οι νέες επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές και οι φόβοι για διαταραχές στις ροές πετρελαίου ανεβάζουν ξανά τις τιμές του αργού, σύμφωνα με το Reuters. Σε επίπεδο μήνα, λίγο πριν την ολοκλήρωση του Σεπτεμβρίου τα κέρδη του δείκτη δολαρίου φτάνουν το 1,7% για το μήνα, που είναι η καλύτερη επίδοση του από τον περασμένο Ιούνιο.
Η αντίδραση του αμερικανικού νομίσματος δεν είναι τυχαία. Σε περιόδους πολέμου και έντονης γεωπολιτικής αβεβαιότητας, το δολάριο λειτουργεί παραδοσιακά ως ασφαλές καταφύγιο. Πρόκειται για το κυρίαρχο αποθεματικό νόμισμα, ενώ η αμερικανική αγορά διαθέτει τεράστιο βάθος και υψηλή ρευστότητα. Όταν αυξάνεται η ανάγκη των επενδυτών να περιορίσουν το ρίσκο, μέρος των κεφαλαίων κατευθύνεται προς αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία.
Πετρέλαιο, πληθωρισμός και διαφορετική έκθεση ΗΠΑ – Ευρώπης
Ο δεύτερος μηχανισμός που λειτουργεί υπέρ του greenback είναι η ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης. Η ευρωζώνη αποτελεί καθαρό εισαγωγέα πετρελαίου και φυσικού αερίου, επομένως μια παρατεταμένη άνοδος των τιμών ενέργειας μεταφέρεται ευκολότερα στην οικονομία της.
Αντίθετα, η αμερικανική οικονομία εμφανίζεται σχετικά πιο ανθεκτική σε ένα πετρελαϊκό σοκ, γεγονός που περιορίζει συγκριτικά τις αρνητικές επιπτώσεις από την άνοδο του αργού. Η εξέλιξη αυτή ευνοεί το δολάριο έναντι του ευρώ, καθώς οι επενδυτές επανεκτιμούν τις προοπτικές ανάπτυξης και πληθωρισμού στις δύο πλευρές του Ατλαντικού.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα έχει ήδη προειδοποιήσει για τις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης. Οι νέες προβολές της προβλέπουν πληθωρισμό 3,6% στο τέταρτο τρίμηνο του 2026, κυρίως λόγω της εκτίναξης των τιμών ενέργειας που συνδέεται με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή.
Το ενεργειακό κόστος δεν περιορίζεται, άλλωστε, στο αργό πετρέλαιο. Η άνοδος των τιμών των διυλισμένων προϊόντων, του φυσικού αερίου και του ηλεκτρισμού αυξάνει τις πληθωριστικές πιέσεις και περιπλέκει ακόμη περισσότερο τη νομισματική πολιτική της ΕΚΤ.
Το στοίχημα της Fed
Εδώ βρίσκεται και ο τρίτος καταλύτης για το δολάριο: η νομισματική πολιτική της Federal Reserve.
Η άνοδος του πετρελαίου και των καυσίμων ενισχύει τον πληθωριστικό κίνδυνο στις ΗΠΑ, γεγονός που περιορίζει τα περιθώρια για γρήγορες μειώσεις επιτοκίων. Αντίθετα, οι αγορές έχουν αυξήσει σημαντικά τις πιθανότητες μιας νέας αύξησης επιτοκίων στη συνεδρίαση της Fed στις 15-16 Σεπτεμβρίου.
Η προοπτική υψηλότερων αμερικανικών επιτοκίων καθιστά τα δολαριακά assets πιο ελκυστικά. Όσο αυξάνεται η απόδοση που μπορεί να προσφέρει η αμερικανική αγορά σε σχέση με άλλες μεγάλες οικονομίες, τόσο ενισχύεται το κίνητρο των επενδυτών να διατηρούν θέσεις σε δολάρια.
Αυτό δημιουργεί έναν αυτοτροφοδοτούμενο μηχανισμό: ο πόλεμος ανεβάζει το πετρέλαιο, το πετρέλαιο αυξάνει τον πληθωριστικό κίνδυνο, ο πληθωρισμός περιορίζει την πιθανότητα χαλάρωσης της Fed και οι υψηλότερες αποδόσεις στηρίζουν το δολάριο.
Πίεση στο ευρώ
Το ευρώ βρίσκεται στην αντίθετη πλευρά αυτής της εξίσωσης. Η ενεργειακή εξάρτηση της ευρωζώνης σημαίνει ότι μια παρατεταμένη κρίση μπορεί να πλήξει περισσότερο την ανάπτυξη και να ενισχύσει τον πληθωρισμό ταυτόχρονα.
Η ΕΚΤ έχει ήδη αυξήσει τα επιτόκια δύο φορές στο 2,5%, ενώ οι αξιωματούχοι εξετάζουν τις επιπτώσεις μιας παρατεταμένης ενεργειακής αναστάτωσης. Η ίδια η κεντρική τράπεζα επισημαίνει ότι οι κίνδυνοι παραμένουν υψηλοί εξαιτίας της αβεβαιότητας γύρω από τη σύγκρουση, τον Ορμούζ και τις τιμές ενέργειας.
Έτσι, ακόμη και αν η ΕΚΤ χρειαστεί να διατηρήσει ή να αυξήσει τα επιτόκια, το ευρώ μπορεί να δυσκολευτεί να ακολουθήσει το δολάριο όσο η αγορά θεωρεί ότι η αμερικανική οικονομία μπορεί να αντέξει καλύτερα το ενεργειακό σοκ.
Η κρίσιμη παράμετρος του πολέμου
Η πορεία του δολαρίου θα εξαρτηθεί τελικά σε μεγάλο βαθμό από τη διάρκεια και την ένταση της σύγκρουσης. Μια γρήγορη αποκλιμάκωση θα μπορούσε να περιορίσει το premium γεωπολιτικού κινδύνου, να υποχωρήσει τις τιμές πετρελαίου και να απομακρύνει τις πιέσεις για υψηλότερα επιτόκια.
Αντίθετα, μια παρατεταμένη κρίση με νέες επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές και περιορισμούς στις διεθνείς ροές θα μπορούσε να διατηρήσει το πετρέλαιο σε υψηλά επίπεδα, τον πληθωρισμό πάνω από τους στόχους και τη ζήτηση για δολάρια ισχυρή.
Για την ώρα, το αμερικανικό νόμισμα απολαμβάνει και τους τρεις παράγοντες ταυτόχρονα: ασφαλές καταφύγιο, ενεργειακό πλεονέκτημα και προσδοκίες υψηλότερων επιτοκίων. Αυτό εξηγεί γιατί η γεωπολιτική και ενεργειακή κρίση, παρά το πλήγμα που προκαλεί στην παγκόσμια οικονομία, λειτουργεί βραχυπρόθεσμα ως ισχυρός καταλύτης υπέρ του δολαρίου.
Διαβάστε ακόμη
Η αγορά ζητά ελέγχους στην ψηφιακή αγορά
Παναγιώτης Γαβριηλίδης: Γιατί η COSMOTE γίνεται Telekom
Γιατί οι τιμές που τελειώνουν σε 9 επηρεάζουν τις αγορές μας
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.