Η Moody’s προχώρησε σε αναβάθμιση των προοπτικών της ελληνικής οικονομίας, στέλνοντας ένα νέο θετικό μήνυμα για την πορεία της χώρας και την προσπάθεια περαιτέρω βελτίωσης της πιστοληπτικής της εικόνας.
Η απόφαση του αμερικανικού οίκου για αναβάθμιση του outlook από «σταθερό» σε «θετικό», με αμετάβλητη βαθμολογία στο Baa3, έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ελλάδα έχει αφήσει πίσω της την περίοδο της κρίσης χρέους και βρίσκεται πλέον στη διαδικασία ενίσχυσης της θέσης της στις διεθνείς αγορές.
Η Moody’s αναγνωρίζει τη σημαντική βελτίωση των δημοσιονομικών μεγεθών, τη συνεχή αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους, τη διατήρηση υψηλών πρωτογενών πλεονασμάτων και τη βελτίωση της εικόνας του τραπεζικού συστήματος. Παράλληλα, θετικά αξιολογούνται η πορεία των επενδύσεων, η αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων, η συνέχιση των μεταρρυθμίσεων και η βελτίωση του τραπεζικού τομέα.
Η αναβάθμιση του outlook έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η Moody’s παρέμενε μέχρι σήμερα ο πιο επιφυλακτικός μεταξύ των μεγάλων οίκων αξιολόγησης, διατηρώντας την Ελλάδα στη βαθμίδα Baa3, στο πρώτο σκαλοπάτι της επενδυτικής κατηγορίας. Μάλιστα, η κίνηση έρχεται μετά και από την πρόσφατη αξιολόγηση της DBRS, η οποία επιβεβαίωσε την πιστοληπτική ικανότητα της Ελλάδας στη βαθμίδα BBB και αναβάθμισε τις προοπτικές σε θετικές, επικαλούμενη τη δημοσιονομική βελτίωση και την πορεία αποκλιμάκωσης του χρέους.
Το σκεπτικό της απόφασης
Η Moody’s Ratings ανακοίνωσε ότι μεταβάλλει τις προοπτικές (outlook) της αξιολόγησης της κυβέρνησης της Ελλάδας σε θετικές από σταθερές και επιβεβαιώνει τις μακροπρόθεσμες αξιολογήσεις του εκδότη και του ανώτερου μη εξασφαλισμένου χρέους στη βαθμίδα Baa3.
Παράλληλα, επιβεβαίωσε τις αξιολογήσεις των προγραμμάτων ανώτερου μη εξασφαλισμένου χρέους σε ξένο νόμισμα (shelf και MTN programme) στη βαθμίδα (P)Baa3, καθώς και την αξιολόγηση άλλων βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων σε ξένο νόμισμα στη βαθμίδα (P)P-3.
Η αλλαγή των προοπτικών σε θετικές αντανακλά τους ανοδικούς κινδύνους για το πιστωτικό προφίλ της Ελλάδας. Υπάρχουν αυξανόμενες ενδείξεις ότι η συνεχιζόμενη προσήλωση των ελληνικών αρχών στις διαρθρωτικές οικονομικές και θεσμικές μεταρρυθμίσεις αποδίδει καρπούς, ενισχύοντας την οικονομική και δημοσιονομική ανθεκτικότητα σε βαθμό που μπορεί να υπερβεί τις τρέχουσες εκτιμήσεις της Moody’s.
Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε, με τη σειρά της, να οδηγήσει σε βελτίωση των διαρθρωτικών ρυθμών ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας. Επιπλέον, η μεγαλύτερη ανθεκτικότητα θα ενίσχυε τη δυνατότητα της κυβέρνησης να διατηρήσει τη μακροχρόνια διαδικασία μείωσης του χρέους, μεταξύ άλλων μέσω της συνέχισης των πρόωρων αποπληρωμών μέρους του χρέους που δημιουργήθηκε κατά την περίοδο της κρίσης.
Οι θετικές προοπτικές αντικατοπτρίζουν επίσης την αυξανόμενη —αν και όχι ακόμη πλήρως διασφαλισμένη— εμπιστοσύνη ότι τα πρόσφατα δημοσιονομικά κέρδη, συμπεριλαμβανομένης της πολιτικής συναίνεσης υπέρ της διατήρησης της πορείας αποκλιμάκωσης του χρέους, θα αποδειχθούν διατηρήσιμα ακόμη και μέσα από τις διακυμάνσεις του οικονομικού κύκλου.
Η επιβεβαίωση των αξιολογήσεων Baa3 της Ελλάδας αντανακλά το ισχυρό ιστορικό μεταρρυθμίσεων της χώρας, τους διαρθρωτικά ευνοϊκούς δείκτες δυνατότητας εξυπηρέτησης του χρέους και τις σημαντικές βελτιώσεις στα δημόσια οικονομικά.
Παράλληλα, η αξιολόγηση λαμβάνει υπόψη και τις διαρθρωτικές προκλήσεις που εξακολουθούν να επιβαρύνουν το πιστωτικό προφίλ της χώρας, όπως το ακόμη υψηλό δημόσιο χρέος, οι μεγάλες εξωτερικές ανισορροπίες, η περιορισμένη αύξηση της παραγωγικότητας και το σημαντικό απόθεμα προβληματικού χρέους εκτός του τραπεζικού συστήματος, το οποίο επιβαρύνει νοικοκυριά και επιχειρήσεις με υψηλό δανεισμό.
Τα ανώτατα όρια χώρας (country ceilings) για την Ελλάδα σε τοπικό και ξένο νόμισμα παραμένουν αμετάβλητα στη βαθμίδα Aa3.
Για τις χώρες της Ευρωζώνης, η διαφορά έξι βαθμίδων μεταξύ του ανώτατου ορίου σε τοπικό νόμισμα και της αξιολόγησης του εκδότη σε τοπικό νόμισμα, καθώς και η μηδενική διαφορά μεταξύ του ανώτατου ορίου σε τοπικό και ξένο νόμισμα, αποτελούν τη συνήθη πρακτική. Αυτό αντανακλά τα οφέλη από το ισχυρό κοινό θεσμικό, νομικό και κανονιστικό πλαίσιο της Ευρωζώνης, καθώς και τη στήριξη ρευστότητας και τους άλλους μηχανισμούς διαχείρισης κρίσεων.
Αντανακλά επίσης την εκτίμηση της Moody’s ότι ο κίνδυνος εξόδου από την Ευρωζώνη είναι αμελητέος.
Αιτιολόγηση της αξιολόγησης
Αιτιολόγηση της αλλαγής των προοπτικών σε θετικές:
Πρώιμες ενδείξεις ότι οι διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και οι επενδύσεις ενισχύουν την οικονομική ανθεκτικότητα
Υπάρχουν ενδείξεις ότι οι διατηρήσιμες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις των ελληνικών αρχών περιορίζουν σταδιακά μακροχρόνιους περιορισμούς στις επενδύσεις και στην κατανομή των παραγωγικών πόρων, ενώ παράλληλα συνεχίζουν να εντάσσουν περισσότερη οικονομική δραστηριότητα στην επίσημη οικονομία.
Οι επενδύσεις του ιδιωτικού τομέα αυξάνονται, σε ένα περιβάλλον βελτιώσεων στη φορολογική διοίκηση, στην αδειοδότηση επιχειρήσεων, στις διαδικασίες αφερεγγυότητας, στη λειτουργία της δικαιοσύνης, στη διαχείριση γης, στον χωροταξικό σχεδιασμό, στη φορολογία της εργασίας και στις πολιτικές για τις δεξιότητες του ανθρώπινου δυναμικού.
Παράλληλα, περισσότερες επιχειρήσεις αναπτύσσονται και μετακινούνται προς την επίσημη οικονομία. Η εξέλιξη αυτή έχει συνδυαστεί με ισχυρότερη απασχόληση, αύξηση των εξαγωγών και πιο υγιείς ισολογισμούς στον ιδιωτικό τομέα.
Η ισχύς των ενδείξεων διαφέρει ανάλογα με τον τομέα των μεταρρυθμίσεων και σε αρκετές περιπτώσεις παραμένει ακόμη προκαταρκτική. Ωστόσο, το εύρος αυτών των θετικών ενδείξεων αυξάνει την πιθανότητα ότι η σωρευτική τους επίδραση θα αποδειχθεί ουσιαστική για το πιστωτικό προφίλ της Ελλάδας.
Η ανάπτυξη της Ελλάδας έχει καταστεί περισσότερο προσανατολισμένη στις επενδύσεις και ολοένα πιο υποστηρικτική προς την αύξηση της παραγωγικότητας. Η άνοδος των επενδύσεων είναι ευρύτερη από μια προσωρινή ώθηση που χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF).
Οι ιδιωτικές επενδύσεις αντιστοιχούν σχεδόν στα δύο τρίτα της αύξησης κατά 5 ποσοστιαίες μονάδες του λόγου επενδύσεων προς ΑΕΠ από το 2020. Ως εκ τούτου, η πιο πρόσφατη στήριξη από το Ταμείο Ανάκαμψης, μέσω επιχορηγήσεων, επιδοτούμενων δανείων και συμπληρωματικών δημόσιων υποδομών, είναι πιθανότερο να έχει ενισχύσει μια διαδικασία ανάκαμψης των επενδύσεων που είχε ήδη ξεκινήσει, παρά να την έχει δημιουργήσει από το μηδέν.
Η σύνθεση των άμεσων ξένων επενδύσεων γίνεται επίσης λιγότερο συγκεντρωμένη στον τομέα των ακινήτων. Τον Σεπτέμβριο του 2026, η κυβέρνηση ανακοίνωσε αλλαγές στους κανόνες αποσβέσεων της φορολογικής νομοθεσίας, οι οποίες παρέχουν ένα επιπλέον κίνητρο στις επιχειρήσεις να ενισχύσουν το κεφαλαιακό απόθεμα της χώρας.
Η συνέχιση της αύξησης του κεφαλαιακού αποθέματος πέρα από το τέλος των εκταμιεύσεων του Ταμείου Ανάκαμψης θα αποτελέσει ένδειξη ότι η δημόσια στήριξη έχει λειτουργήσει καταλυτικά, προσελκύοντας και ενισχύοντας παραγωγικές επενδύσεις, και όχι απλώς επιταχύνοντας επενδύσεις που θα πραγματοποιούνταν ούτως ή άλλως.
Η δομή του εταιρικού τομέα γίνεται περισσότερο υποστηρικτική προς την παραγωγικότητα και την εξαγωγική ανάπτυξη, αν και εξακολουθεί να βρίσκεται σε χαμηλά επίπεδα σε σύγκριση με τους ομολόγους της Ελλάδας στην Ευρωζώνη.
Η μεταβολή αυτή είναι εμφανής στην αυξανόμενη συμβολή δραστηριοτήτων έντασης γνώσης. Επιπλέον, το μερίδιο των μεγαλύτερων επιχειρήσεων (με 50 ή περισσότερους εργαζόμενους) στη συνολική ακαθάριστη προστιθέμενη αξία αυξήθηκε περίπου στο 60% το 2024, από 45% το 2009, παράλληλα με την ανάπτυξη της παραγωγής υψηλής τεχνολογίας και των εξαγωγών χρηματοοικονομικών και επαγγελματικών υπηρεσιών.
Οι μεγαλύτερες και πιο τυπικά οργανωμένες επιχειρήσεις έχουν μεγαλύτερη δυνατότητα να επενδύουν σε τεχνολογία και δεξιότητες, να έχουν πρόσβαση σε εξωτερικές αγορές και διαφοροποιημένες πηγές χρηματοδότησης, καθώς και να απορροφούν το κόστος των κανονιστικών απαιτήσεων.
Η μετάβαση αυτή παραμένει ημιτελής, ωστόσο η σωρευτική επίδρασή της αυξάνει την πιθανότητα η δυνητική ανάπτυξη της Ελλάδας —την οποία η Moody’s εκτιμά περίπου στο 1,5%— και η δημοσιονομική ανθεκτικότητα να υπερβούν τις σημερινές προσδοκίες.
Ισχυροί δημοσιονομικοί θεσμοί στηρίζουν τη μείωση του χρέους
Η βασική πορεία του ελληνικού χρέους παραμένει σε γενικές γραμμές σύμφωνη με τις εκτιμήσεις της Moody’s κατά την αναβάθμιση του Μαρτίου 2025.
Η συνεχιζόμενη ονομαστική ανάπτυξη, τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα και η ενεργή χρήση των ταμειακών διαθεσίμων για την αποπληρωμή χρέους έχουν διατηρήσει τον λόγο χρέους προς ΑΕΠ σε έντονα καθοδική πορεία.
Ο λόγος χρέους μειώθηκε στο 146,1% του ΑΕΠ το 2025, από 154,2% το 2024 και από το ιστορικό υψηλό του 209,4% το 2020.
Η Moody’s αναμένει περαιτέρω υποχώρηση του χρέους στο 120% του ΑΕΠ έως το 2030.
Η πορεία αυτή, καθώς και τα πρωτογενή πλεονάσματα της τάξης του 2,5%-3% του ΑΕΠ που τη στηρίζουν, βασίζονται σε ολοένα πιο σταθερές θεσμικές βάσεις, οι οποίες υποδηλώνουν ότι η αποκλιμάκωση του χρέους μπορεί να διατηρηθεί σε ολόκληρο τον οικονομικό κύκλο, όταν ο πληθωρισμός και η ανάπτυξη επιστρέψουν σε πιο φυσιολογικά επίπεδα και η Ελλάδα δεν θα έχει πλέον το υψηλότερο χρέος στην Ευρωζώνη.
Η ψηφιοποίηση των συναλλαγών και της απασχόλησης έχει περιορίσει τη δυνατότητα απόκρυψης εισοδημάτων σε κλάδους που παραδοσιακά ήταν δύσκολο να φορολογηθούν και έχει συμβάλει στη διατηρήσιμη βελτίωση της είσπραξης εσόδων.
Το εκτιμώμενο φορολογικό κενό στον ΦΠΑ μειώθηκε περίπου στο 9% το 2024, από 24% το 2019, επίπεδο που βρίσκεται κοντά στον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος ήταν 9,5% το 2023.
Μια ευρύτερη και αποτελεσματικότερα διοικούμενη φορολογική βάση παρέχει μεγαλύτερο περιθώριο για χαμηλότερους φορολογικούς συντελεστές και δαπάνες προτεραιότητας, διατηρώντας παράλληλα τα πρωτογενή πλεονάσματα που απαιτούνται για τη διαρκή μείωση του χρέους.
Η Ελλάδα έχει αξιοποιήσει αυτή την ισχυρή δημοσιονομική επίδοση για να επιταχύνει την αποπληρωμή του επίσημου χρέους που δημιουργήθηκε κατά την περίοδο της κρίσης.
Η κυβέρνηση προχώρησε σε πρόωρη αποπληρωμή 5,3 δισ. ευρώ στα τέλη του 2025 και σχεδιάζει να αποπληρώσει επιπλέον 13 δισ. ευρώ (5% του ΑΕΠ) έως το τέλος του 2026.
Οι πρόωρες αποπληρωμές μειώνουν το συνολικό χρέος και τις μελλοντικές ανάγκες αποπληρωμών, ενώ αποτελούν ένδειξη της συνεχιζόμενης δέσμευσης για δημοσιονομική εξυγίανση.
Παράλληλα, αποτελούν ένδειξη ότι η Ελλάδα βρίσκεται σε μια πιο ουσιαστική διαδικασία ενίσχυσης των δημοσιονομικών θεσμών και της ανθεκτικότητας του πιστωτικού της προφίλ.
Αιτιολόγηση για την επιβεβαίωση της αξιολόγησης Baa3
Η αξιολόγηση Baa3 της Ελλάδας στηρίζεται στο ισχυρό ιστορικό μεταρρυθμίσεων της χώρας, στη δυναμική ανάπτυξης και στη σημαντική αποκλιμάκωση του δημοσιονομικού βάρους του χρέους.
Ωστόσο, η αξιολόγηση εξακολουθεί να αντανακλά και τις διαρθρωτικές προκλήσεις της χώρας. Η οικονομική ισχύς της Ελλάδας επηρεάζεται αρνητικά από τη βαθιά αρνητική καθαρή διεθνή επενδυτική θέση της χώρας, καθώς και από τις μακροπρόθεσμες δημογραφικές πιέσεις που θα επιβαρύνουν την προσφορά εργασίας και τη μεσοπρόθεσμη αναπτυξιακή δυναμική.
Παρότι οι ελληνικές τράπεζες δεν επιβαρύνονται πλέον από υψηλά επίπεδα μη εξυπηρετούμενων δανείων, μεγάλο μέρος αυτού του προβληματικού χρέους παραμένει στην οικονομία.
Παρά τη συνολική βελτίωση των ισολογισμών του ιδιωτικού τομέα, το υπόλοιπο αυτό προβληματικό χρέος σε συγκεκριμένα τμήματα της οικονομίας εξακολουθεί να περιορίζει το αναπτυξιακό δυναμικό.
Η δημοσιονομική ισχύς και η δομή του ελληνικού χρέους
Σε ό,τι αφορά τη δημοσιονομική ισχύ της κυβέρνησης, το ελληνικό χρέος θα εξακολουθήσει να συγκαταλέγεται μεταξύ των υψηλότερων στο σύνολο των χωρών που αξιολογεί η Moody’s έως το τέλος της δεκαετίας, παρά τη συνεχιζόμενη πρόωρη αποπληρωμή του χρέους της περιόδου της κρίσης.
Ωστόσο, η δομή του ελληνικού χρέους περιορίζει την έκθεση της χώρας στην άνοδο των διεθνών επιτοκίων.
Η πολύ μεγάλη μέση διάρκεια ωρίμανσης του χρέους, καθώς και το γεγονός ότι περίπου το 70% του συνολικού αποθέματος βρίσκεται ακόμη υπό ευνοϊκούς όρους χρηματοδότησης, σημαίνουν ότι οι μεταβολές στις αποδόσεις των αγορών μετακυλίονται με αργό ρυθμό στο κόστος τόκων.
Παράλληλα, οι ετήσιες ανάγκες αναχρηματοδότησης παραμένουν περιορισμένες σε σχέση με το συνολικό μέγεθος του χρέους.
Σε αντίθεση με άλλες υπερχρεωμένες οικονομίες, η Ελλάδα δεν αντιμετωπίζει, ως εκ τούτου, απότομη αύξηση του κόστους εξυπηρέτησης του χρέους στον ορίζοντα των προβλέψεων της Moody’s.
Οι πρόωρες αποπληρωμές των επίσημων δανείων της κρίσης μειώνουν σταδιακά το ποσοστό του χρέους που βρίσκεται υπό ευνοϊκούς όρους. Ωστόσο, οι αποπληρωμές αυτές χρηματοδοτούνται από τα συσσωρευμένα ταμειακά διαθέσιμα, τα οποία ανήλθαν κοντά στο 16% του ΑΕΠ το 2025, και όχι μέσω νέου δανεισμού από τις αγορές.
Αυτό περιορίζει την επίδραση στο μέσο κόστος χρηματοδότησης και στη μέση διάρκεια του χρέους.
Οι επόμενοι σταθμοί
Ο κύκλος των αξιολογήσεων του 2026 για την ελληνική οικονομία θα ολοκληρωθεί στις 23 Οκτωβρίου με την ετυμηγορία της Standard & Poor’s και στις 6 Νοεμβρίου με την αξιολόγηση της Fitch.
Διαβάστε ακόμη
Πώς άλλαξε το παιχνίδι για τις ευρωπαϊκές μετοχές – Οι λόγοι πίσω από το ράλι
ΕΚΤ: Η Κριστίν Λαγκάρντ επιβεβαιώνει την αποχώρησή της το 2027 – Φουντώνουν τα σενάρια διαδοχής
KBW για ελληνικές τράπεζες: Πειραιώς και Εθνική στο επίκεντρο, τι βλέπει για Eurobank και Alpha
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.