Προς ένα οριακό «όχι» στην επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση οδεύει η Ισλανδία, σύμφωνα με τα προκαταρκτικά αποτελέσματα του δημοψηφίσματος του Σαββάτου, σε μια αναμέτρηση που εξελίσσεται σε πραγματικό θρίλερ.
Με την πλειονότητα των ψηφοδελτίων να έχει καταμετρηθεί, οι πολίτες που τάσσονται κατά της επανέναρξης των συνομιλιών με την ΕΕ προηγούνται με 50,1%, έναντι 49,9% όσων υποστηρίζουν την επιστροφή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε ο δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας RUV.
Η καταμέτρηση, πάντως, δεν έχει ολοκληρωθεί. Εκκρεμούν ψήφοι από εκλογικές περιφέρειες στις οποίες κυριαρχούν οι αντίπαλοι της ευρωπαϊκής προοπτικής, ενώ τα επίσημα αποτελέσματα αναμένεται να ανακοινωθούν το απόγευμα της Κυριακής, τοπική ώρα.
Αλιεία, γεωργία και εθνική κυριαρχία
Η εκστρατεία πριν από το δημοψήφισμα επικεντρώθηκε σε μεγάλο βαθμό στις ανησυχίες των περίπου 400.000 κατοίκων της Ισλανδίας για την εθνική κυριαρχία, αλλά κυρίως για τον έλεγχο δύο ιδιαίτερα σημαντικών κλάδων της οικονομίας: της αλιείας και της γεωργίας.
Το Ρέικιαβικ έχει ήδη πρόσβαση στην ενιαία αγορά της Ευρωπαϊκής Ένωσης μέσω της συμφωνίας για τον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ), γεγονός που ενισχύει το επιχείρημα όσων θεωρούν ότι η πλήρης ένταξη δεν προσφέρει αρκετά πρόσθετα οικονομικά οφέλη ώστε να δικαιολογεί τις παραχωρήσεις που θα απαιτούσε.
Το δημοψήφισμα αποτελεί παράλληλα μια δοκιμασία για τη γεωπολιτική ελκυστικότητα της ΕΕ, σε μια περίοδο κατά την οποία οι Βρυξέλλες επιδιώκουν να επιταχύνουν τις ενταξιακές διαδικασίες και να βάλουν τέλος σε μια περίοδο 13 ετών χωρίς νέα διεύρυνση.
Ένα αρνητικό αποτέλεσμα θα έδειχνε ότι οι Ισλανδοί δεν θεωρούν τις γεωπολιτικές ανατροπές των τελευταίων ετών επαρκή λόγο για αλλαγή στάσης απέναντι στην ΕΕ. Αυτό παρά τη διπλωματική κρίση που προκάλεσαν στις αρχές του έτους οι βλέψεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για τη γειτονική Γροιλανδία, προκαλώντας αναταράξεις ακόμη και στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ.
Η Ισλανδία είναι μέλος της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, αλλά αποτελεί τη μοναδική χώρα του ΝΑΤΟ χωρίς μόνιμο στρατό.
Το οικονομικό επιχείρημα υπέρ της ΕΕ
Η πρωθυπουργός Κρίστρουν Φροστάντοτιρ είχε υποστηρίξει πριν από το δημοψήφισμα ότι η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσε να ενισχύσει το εμπόριο και να μειώσει το κόστος για επιχειρήσεις και νοικοκυριά.
Οι οικονομικοί δεσμοί της χώρας με την Ευρώπη είναι ήδη ιδιαίτερα ισχυροί. Περίπου τα δύο τρίτα των ισλανδικών εξαγωγών κατευθύνθηκαν προς την ΕΕ το 2025, ενώ το αντίστοιχο μερίδιο των ΗΠΑ ήταν μόλις 9%, σύμφωνα με στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου.
Παρά το υψηλό κατά κεφαλήν εισόδημα της χώρας, η οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με σημαντικές πιέσεις. Η Ισλανδία διαθέτει το υψηλότερο επιτόκιο στη Δυτική Ευρώπη, στο 8%, ενώ ο πληθωρισμός παραμένει πάνω από τον στόχο του 2,5% της κεντρικής τράπεζας από το 2020.
Ωστόσο, ακριβώς επειδή η Ισλανδία συγκαταλέγεται στις πλουσιότερες χώρες του κόσμου σε κατά κεφαλήν βάση, η διαμόρφωση ενός πειστικού οικονομικού επιχειρήματος υπέρ της πλήρους ένταξης αποδεικνύεται δύσκολη. Έχουν περάσει περισσότερες από τρεις δεκαετίες από τότε που εντάχθηκε στην ΕΕ χώρα η οποία έγινε αμέσως καθαρός χρηματοδότης του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.
Από την κρίση του 2009 στο δημοψήφισμα του 2026
Η Ισλανδία είχε υποβάλει αίτηση ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση το 2009, στον απόηχο της χρηματοπιστωτικής κρίσης που έπληξε με ιδιαίτερη σφοδρότητα το τραπεζικό της σύστημα.
Οι ενταξιακές συνομιλίες, όμως, πάγωσαν το 2013 και το ζήτημα παρέμεινε ουσιαστικά εκτός πολιτικής ατζέντας για περισσότερο από μία δεκαετία.
Η συζήτηση επανήλθε μετά την αλλαγή κυβέρνησης στα τέλη του 2024, οδηγώντας τελικά στο σημερινό δημοψήφισμα.
Παρότι η ψηφοφορία έχει συμβουλευτικό χαρακτήρα, η κυβέρνηση έχει δεσμευθεί ότι θα σεβαστεί το αποτέλεσμα. Εφόσον επιβεβαιωθεί το οριακό προβάδισμα του «όχι», η προοπτική επανέναρξης των ενταξιακών συνομιλιών αναμένεται να απομακρυνθεί εκ νέου.
Διαβάστε επίσης
Ενέργεια: Σε σταθερά ανοδική τροχιά ρεύμα και φυσικό αέριο
Ρύθμιση 72 δόσεων: Τα τρία «αγκάθια» για τους οφειλέτες και τι ζητά η αγορά να αλλάξει
Τα κλειδιά για υψηλότερες συντάξεις
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.