Οι τράπεζες, οι οποίες δέχονται ολοένα μεγαλύτερη πίεση από τις ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές να διαχειριστούν τους κινδύνους που συνδέονται με τα ακραία καιρικά φαινόμενα, βρίσκονται αντιμέτωπες με ένα διαφορετικό εμπόδιο: τους αυστηρούς κανόνες για την προστασία των προσωπικών δεδομένων των πελατών τους, οι οποίοι δυσκολεύουν την ακριβή αποτίμηση πιθανών ζημιών.
Σε χώρες που βρέθηκαν στο επίκεντρο των τελευταίων κυμάτων καύσωνα στην Ευρώπη, οι τράπεζες εκφράζουν πλέον κατ’ ιδίαν την απογοήτευσή τους. Οι εποπτικές αρχές, από την πλευρά τους, έχουν καταστήσει σαφές ότι σκοπεύουν να εντείνουν τους ελέγχους όσον αφορά την έκθεση του τραπεζικού συστήματος σε πυρκαγιές, ξηρασίες και πλημμύρες, δίνοντας ιδιαίτερη βαρύτητα στα μοντέλα πιστωτικού κινδύνου και τιμολόγησης.
Για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των εποπτών, οι τράπεζες υποστηρίζουν ότι χρειάζονται πολύ πιο αναλυτικά στοιχεία για την ασφαλιστική κάλυψη των πελατών τους, καθώς και πληροφορίες για τη φυσική κατάσταση των ασφαλισμένων ακινήτων. Προς το παρόν, ωστόσο, η πρόσβαση σε τέτοια δεδομένα περιορίζεται συχνά τόσο από τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (GDPR) της ΕΕ όσο και από την εθνική νομοθεσία.
Εκπρόσωπος μεγάλης ευρωπαϊκής τράπεζας, ο οποίος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας, ανέφερε ότι οι συγκεκριμένοι περιορισμοί δεν επιτρέπουν στις τράπεζες να υπολογίσουν με ακρίβεια τον κίνδυνο ζημιών στον οποίο είναι εκτεθειμένες.
Στο μικροσκόπιο η γεωγραφική έκθεση των τραπεζών
Οι πιέσεις αναμένεται να ενταθούν καθώς η Ευρώπη, η ταχύτερα θερμαινόμενη ήπειρος στον κόσμο, βρίσκεται αντιμέτωπη με πρωτοφανείς καιρικούς κινδύνους. Στη Γαλλία, όπου μεγάλες περιοχές επλήγησαν το καλοκαίρι από θανατηφόρες πυρκαγιές, η χρηματοπιστωτική εποπτική αρχή αναμένει από τις τράπεζες να ενισχύσουν σημαντικά τη διαχείριση αυτών των κινδύνων.
Ο Ζαν Μπουασινό, διευθυντής κινδύνων και έρευνας στη γαλλική εποπτική αρχή ACPR, δήλωσε ότι ο βασικός τομέας στον οποίο οι ρυθμιστικές αρχές περιμένουν βελτίωση είναι η λεπτομερέστερη κατανόηση από τις τράπεζες της γεωγραφικής κατανομής της έκθεσής τους.
Αυτό σημαίνει ότι θα πρέπει να γνωρίζουν πού ακριβώς βρίσκονται τα περιουσιακά στοιχεία που χρηματοδοτούν ή εκείνα που αποτελούν εξασφάλιση για τα δάνεια ιδιωτών και επιχειρήσεων.
Όπως εξήγησε, το ύψος των πιθανών τραπεζικών ζημιών εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις παραδοχές σχετικά με την ασφαλιστική κάλυψη, καθώς η ασφάλιση αποτελεί συνήθως την πρώτη γραμμή άμυνας απέναντι σε αυτού του είδους τους κινδύνους.
Ωστόσο, η EKT έχει επισημάνει ότι οι κανόνες προστασίας των δεδομένων των πελατών προσθέτουν ένα ακόμη «επίπεδο πολυπλοκότητας» στη συγκέντρωση των απαραίτητων πληροφοριών, ιδιαίτερα στην αγορά κατοικίας.
Το «τυφλό σημείο» για τράπεζες και ασφαλιστικές
Ο Ντιρκ Μπρούντερς, ανώτερο στέλεχος της ΕΚΤ με ειδίκευση στον χρηματοπιστωτικό κίνδυνο, επισημαίνει ότι η αξιολόγηση κάθε άλλο παρά απλή είναι. Οι συγκεκριμένοι κίνδυνοι έχουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από την ακριβή γεωγραφική θέση, το είδος του ακραίου καιρικού φαινομένου και την κατάσταση του ακινήτου.
«Η αξιολόγηση που πρέπει να γίνει είναι αρκετά περίπλοκη», ανέφερε.
Το πρόβλημα επιδεινώνεται από τη μεγάλη διαφορά στον χρονικό ορίζοντα με τον οποίο λειτουργούν τράπεζες και ασφαλιστικές εταιρείες, μια ασυμμετρία που, σύμφωνα με την ΕΚΤ, μπορεί να δημιουργήσει ένα «τυφλό σημείο» για τον χρηματοπιστωτικό κλάδο.
Οι ασφαλιστικές μπορούν να αναπροσαρμόζουν κάθε χρόνο τις τιμές τους ή ακόμη και να διακόπτουν την κάλυψη ενός πελάτη. Οι τράπεζες, αντίθετα, λαμβάνουν υπόψη την ασφαλιστική κάλυψη κατά τη στιγμή χορήγησης ενός δανείου, το οποίο στη συνέχεια μπορεί να έχει διάρκεια ακόμη και 30 ετών.
Στο διάστημα αυτό, ο φυσικός κίνδυνος που αντιμετωπίζει ένα ακίνητο μπορεί να μεταβληθεί σημαντικά, χωρίς οι νέες συνθήκες να αντικατοπτρίζονται στους αρχικούς όρους του δανείου.
Η Γκρέις Όσμπορν, αναλύτρια βιώσιμης χρηματοδότησης του Bloomberg Intelligence, σημειώνει ότι τα κενά στην ασφαλιστική προστασία θα μπορούσαν να μεταφέρουν μεγαλύτερο μέρος του κινδύνου από τις πυρκαγιές στις τράπεζες. Σε αντίθεση με τις πλημμύρες και τις ξηρασίες, οι ζημιές σε ακίνητα από δασικές πυρκαγιές δεν καλύπτονται από κρατικά υποστηριζόμενα συστήματα αποζημίωσης φυσικών καταστροφών στην Ισπανία ή τη Γαλλία.
Δάνεια 30 ετών απέναντι σε ασφαλιστήρια ενός έτους
Ο Αντέρ Τέρνερ, πρώην επικεφαλής της βρετανικής χρηματοπιστωτικής εποπτικής αρχής και σήμερα πρόεδρος της Chubb Europe και συμπρόεδρος της Energy Transitions Commission, χαρακτηρίζει το ζήτημα «πολύ μεγάλη πρόκληση για τις τράπεζες».
Όπως εξηγεί, οι τράπεζες βρίσκονται στη δυσμενή πλευρά μιας «ασυμμετρίας διάρκειας». Ο ασφαλιστικός κλάδος λειτουργεί κατά κανόνα με ετήσια συμβόλαια, ενώ οι τράπεζες παραμένουν εκτεθειμένες για πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα έντονο στα στεγαστικά δάνεια.
Για τις χώρες που προσπαθούν τώρα να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα των χρηματοπιστωτικών τους συστημάτων απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα, το θέμα αποκτά επείγοντα χαρακτήρα. Σύμφωνα με τον Τέρνερ, οι τελευταίες εξελίξεις θα αποτελέσουν ένα σημαντικό «καμπανάκι» για τη Γαλλία.
Έως 180 δισ. ευρώ το πλήγμα από τους καύσωνες
Ο κίνδυνος οικονομικών ζημιών από ακραία καιρικά φαινόμενα αυξάνεται. Δεν υπάρχει μία ενιαία και οριστική εκτίμηση για το συνολικό κόστος των κυμάτων καύσωνα του 2026 στην Ευρώπη, ωστόσο η Triodos Bank εκτίμησε τον περασμένο μήνα ότι θα μπορούσαν τελικά να μειώσουν το ευρωπαϊκό ΑΕΠ κατά 1%, ή περίπου 180 δισ. ευρώ.
Σύμφωνα με την Allianz, μόνο το κύμα καύσωνα του Ιουνίου αφαίρεσε περίπου 0,3 ποσοστιαίες μονάδες από την οικονομική παραγωγή της περιοχής.
Η Όσμπορν προειδοποιεί ότι τα μακροπρόθεσμα χαρτοφυλάκια ακινήτων των τραπεζών μπορεί να τις αφήσουν εκτεθειμένες σε αυξανόμενο κίνδυνο από πυρκαγιές, εάν οι μελλοντικοί κίνδυνοι δεν αποτιμώνται επαρκώς ήδη κατά τη χορήγηση των δανείων.
Οι τράπεζες χτίζουν δικά τους μοντέλα κινδύνου
Ορισμένες τράπεζες έχουν ήδη αρχίσει να αναπτύσσουν εσωτερικά μοντέλα προκειμένου να εντοπίζουν με μεγαλύτερη ακρίβεια την έκθεσή τους. Μεγάλος ευρωπαϊκός όμιλος ανέφερε ότι επιχειρεί πλέον να καταγράφει την ακριβή γεωγραφική θέση ιδιωτικών κατοικιών και εργοστασίων στο πλαίσιο της διαχείρισης κινδύνων, τροφοδοτώντας στη συνέχεια με αυτά τα δεδομένα και άλλες εσωτερικές διαδικασίες.
Η Deutsche Bank λαμβάνει υπόψη τους φυσικούς κινδύνους που σχετίζονται με το κλίμα κατά την αξιολόγηση των εξασφαλίσεων πριν από τη χορήγηση στεγαστικού δανείου. Ο κλιματικός κίνδυνος που συνδέεται με την τοποθεσία ενός ακινήτου μπορεί τελικά να επηρεάσει ακόμη και τους όρους του δανείου.
Παράλληλα, ορισμένες τράπεζες αρχίζουν να σχηματίζουν πρόσθετες προβλέψεις για πιθανές πιστωτικές ζημιές που θα μπορούσαν να προκύψουν από ακραία καιρικά φαινόμενα. Η UniCredit ανακοίνωσε ότι έχει προσθέσει 100 εκατ. ευρώ στις προβλέψεις της, ειδικά για την προστασία από κινδύνους που συνδέονται με το κλίμα. Παράλληλα συνεργάζεται με πελάτες για τη μείωση της σχετικής έκθεσης, ζητώντας σε ορισμένες περιπτώσεις από επιχειρήσεις να προσαρμόσουν τη στρατηγική τους.
Στη Groupe BPCE, οι τραπεζίτες συνεργάζονται εκτενώς με μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Σύμφωνα με τη Βαλερί Κομπ-Σαντονζά, chief impact officer της δεύτερης μεγαλύτερης τράπεζας της Γαλλίας, οι μεγάλες επιχειρήσεις είναι γενικά καλύτερα προετοιμασμένες να μετρήσουν και να αντιμετωπίσουν αυτούς τους κινδύνους, ενώ οι προοπτικές των μικρότερων επιχειρήσεων είναι πολύ περισσότερο συνδεδεμένες με την τύχη και τις συνθήκες των περιοχών στις οποίες δραστηριοποιούνται.
Διαβάστε ακόμη
Οι ΗΠΑ χτυπούν το σύστημα πληρωμών για τη διέλευση του Ορμούζ
Η «ασπίδα» της κυβέρνησης για τον φετινό χειμώνα και το σχέδιο τετραετίας
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.