Συνταξιούχοι στην εργασία: Ποιοι επιστρέφουν στην αγορά και σε ποιους κλάδους απασχολούνται

Ο νέος «χάρτης» των εργαζόμενων συνταξιούχων περιλαμβάνει πλέον 308.433 μοναδικούς συνταξιούχους με δηλωμένη απασχόληση, ενώ οι συνολικές δηλώσεις απασχόλησης ανέρχονται σε 348.206. Η διαφορά των 39.773 δηλώσεων εξηγείται από το γεγονός ότι ένας συνταξιούχος μπορεί να έχει περισσότερες από μία μορφές ή περιόδους απασχόλησης.

Η εικόνα έχει αλλάξει δραστικά σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια. Πριν από την αλλαγή του καθεστώτος, οι δηλωμένοι εργαζόμενοι συνταξιούχοι υπολογίζονταν περίπου σε 25.000 έως 35.000. Η σημερινή αύξηση συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την κατάργηση της περικοπής της σύνταξης για όσους συνεχίζουν να εργάζονται.

Από την 1η Ιανουαρίου 2024, η σύνταξη καταβάλλεται ολόκληρη και στη θέση της προηγούμενης περικοπής 30% εφαρμόζεται ειδικός πόρος υπέρ e-ΕΦΚΑ. Για τους μισθωτούς ο πόρος ανέρχεται σε 10% των ασφαλιστέων αποδοχών, ενώ για τους μη μισθωτούς υπολογίζεται διαφορετικά, ανάλογα με την ασφαλιστική κατηγορία.

Οι αγρότες αποτελούν τη μεγαλύτερη κατηγορία

Η αγροτική απασχόληση βρίσκεται στην κορυφή του νέου χάρτη. Συνολικά 138.381 συνταξιούχοι έχουν δηλώσει αγροτική δραστηριότητα, αριθμός που αντιστοιχεί περίπου στο 45% του συνόλου των 308.433 μοναδικών εργαζόμενων συνταξιούχων.

Η συγκεκριμένη εικόνα συνδέεται με τις ιδιαιτερότητες της αγροτικής παραγωγής. Για πολλές οικογένειες η συνταξιοδότηση δεν σημαίνει πλήρη αποχώρηση από την καλλιέργεια της γης. Η οικογενειακή εκμετάλλευση συνεχίζει να λειτουργεί και ο συνταξιούχος παραμένει ενεργός, έστω και με μικρότερη ένταση.

Στη συγκεκριμένη κατηγορία περιλαμβάνεται σημαντικός αριθμός συνταξιούχων του πρώην ΟΓΑ, αλλά και συνταξιούχοι άλλων Ταμείων που εξακολουθούν να έχουν αγροτική δραστηριότητα και εισόδημα από αυτή. Για ορισμένες περιπτώσεις προβλέπονται εξαιρέσεις από τον ειδικό πόρο υπέρ e-ΕΦΚΑ.

Σχεδόν 97.000 συνταξιούχοι παραμένουν μισθωτοί

Η δεύτερη μεγάλη κατηγορία αφορά τους μισθωτούς. Περίπου 96.868 συνταξιούχοι εξακολουθούν να εργάζονται με σχέση εξαρτημένης εργασίας. Πρόκειται για περίπου 31,4% του συνόλου, δηλαδή σχεδόν έναν στους τρεις εργαζόμενους συνταξιούχους.

Η επιλογή παραμονής στην εργασία έχει σε αρκετές περιπτώσεις οικονομικό χαρακτήρα. Για έναν άνθρωπο που περνά από τον μισθό στη σύνταξη, η μεταβολή του διαθέσιμου εισοδήματος μπορεί να είναι σημαντική. Η δυνατότητα να συνδυάζει ολόκληρη τη σύνταξη με τον μισθό περιορίζει πλέον το αντικίνητρο που υπήρχε στο προηγούμενο καθεστώς.

Υπάρχει όμως και η πλευρά των επιχειρήσεων. Σε τεχνικές ειδικότητες, παραγωγικές μονάδες και θέσεις όπου η απαιτούμενη γνώση αποκτάται έπειτα από δεκαετίες εμπειρίας, η αντικατάσταση ενός έμπειρου εργαζομένου δεν είναι πάντα εύκολη.

Έτσι, τεχνικοί, χειριστές, διοικητικά στελέχη και επαγγελματίες με εξειδικευμένη τεχνογνωσία συνεχίζουν σε αρκετές περιπτώσεις να παραμένουν στην αγορά εργασίας και μετά τη συνταξιοδότηση.

Γιατροί, δικηγόροι, μηχανικοί και έμποροι

Σημαντικό τμήμα των εργαζόμενων συνταξιούχων αποτελεί και η κατηγορία των μη μισθωτών. Περίπου 75.000 συνταξιούχοι εξακολουθούν να ασκούν ελεύθερο επάγγελμα ή άλλη αυτοτελή δραστηριότητα, ποσοστό περίπου 24,3% του συνόλου, δηλαδή σχεδόν ένας στους τέσσερις.

Στην κατηγορία αυτή βρίσκονται επαγγελματίες για τους οποίους η συνταξιοδότηση δεν σημαίνει απαραίτητα διακοπή της δραστηριότητας: γιατροί, δικηγόροι, μηχανικοί, έμποροι και άλλοι αυτοαπασχολούμενοι μπορούν να διατηρούν το ιατρείο, το γραφείο ή την επιχείρησή τους.

Το γεγονός ότι μπορούν να εισπράττουν ολόκληρη τη σύνταξη παράλληλα με το επαγγελματικό εισόδημα έχει μεταβάλει τα οικονομικά δεδομένα της απόφασης για συνέχιση της εργασίας.

Οι αριθμοί των τριών κατηγοριών δεν μπορούν, ωστόσο, να αθροιστούν για να προκύψει ο συνολικός αριθμός των εργαζόμενων συνταξιούχων. Υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες ο ίδιος συνταξιούχος εμφανίζεται με περισσότερες από μία μορφές ή περιόδους απασχόλησης.

Γι’ αυτό και οι 138.381 αγρότες, οι 96.868 μισθωτοί και οι περίπου 75.000 μη μισθωτοί δεν αποτελούν τρεις απολύτως διακριτές ομάδες. Το άθροισμά τους φτάνει περίπου τις 310.249 δηλώσεις, ξεπερνώντας τους 308.433 μοναδικούς συνταξιούχους.

Πάνω από 283.000 συνταξιούχοι γήρατος

Η συντριπτική πλειονότητα όσων συνεχίζουν να εργάζονται είναι συνταξιούχοι γήρατος. Η πλατφόρμα καταγράφει 283.803 μοναδικούς ΑΜΚΑ στη συγκεκριμένη κατηγορία, αριθμός που αντιστοιχεί περίπου στο 92% του συνόλου των 308.433 εργαζόμενων συνταξιούχων.

Παράλληλα, 22.955 συνταξιούχοι λόγω αναπηρίας εμφανίζουν απασχόληση, ποσοστό περίπου 7,4% του συνόλου.

Από αυτούς, 14.586 έχουν δηλωθεί στις ειδικές εξαιρέσεις που επιτρέπουν εργασία χωρίς διακοπή της αναπηρικής σύνταξης και χωρίς καταβολή του ειδικού πόρου. Πρόκειται για περίπου 63,5% των εργαζόμενων συνταξιούχων λόγω αναπηρίας.

Η αλλαγή αποτελεί επίσης μέρος του νέου πλαισίου που ισχύει από το 2024, καθώς δεν απαιτείται πλέον διακοπή της εργασίας για την απονομή σύνταξης αναπηρίας, υπό τις προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Πάνω από 300 εκατ. ευρώ τα έσοδα για το ασφαλιστικό σύστημα

Η αύξηση της απασχόλησης μετά τη συνταξιοδότηση έχει και δημοσιονομική διάσταση, καθώς δημιουργεί πρόσθετα έσοδα για τον e-ΕΦΚΑ.

Ο προϋπολογισμός του e-ΕΦΚΑ για το 2026 προβλέπει 124 εκατ. ευρώ από τον ειδικό πόρο απασχόλησης συνταξιούχων. Από αυτά, 107 εκατ. ευρώ αφορούν την κύρια ασφάλιση και 17 εκατ. ευρώ την επικουρική.

Σε συνδυασμό με τις κανονικές ασφαλιστικές εισφορές που εξακολουθούν να καταβάλλουν οι εργαζόμενοι συνταξιούχοι, οι συνολικές εισπράξεις εκτιμάται ότι ξεπερνούν τα 300 εκατ. ευρώ.

Το νέο μοντέλο προβλέπει παράλληλα δυνατότητα ενίσχυσης της σύνταξης στο μέλλον. Μετά τη διακοπή της εργασίας, ο χρόνος ασφάλισης που δημιουργήθηκε κατά την περίοδο απασχόλησης ως συνταξιούχος μπορεί, κατόπιν αίτησης, να αξιοποιηθεί για προσαύξηση της ήδη καταβαλλόμενης σύνταξης.

Ο ειδικός πόρος δεν έχει ανταποδοτικό χαρακτήρα. Ωστόσο, ο ασφαλιστικός χρόνος και οι κανονικές εισφορές που καταβάλλονται κατά τη διάρκεια της εργασίας μπορούν να οδηγήσουν σε υψηλότερη σύνταξη μετά το τέλος της απασχόλησης.

Οι 348.206 δηλώσεις και η διαφορά με τους μοναδικούς συνταξιούχους

Ιδιαίτερη σημασία έχει η διάκριση μεταξύ των μοναδικών εργαζόμενων συνταξιούχων και των δηλώσεων απασχόλησης.

Οι μοναδικοί συνταξιούχοι ανέρχονται σε 308.433, ενώ οι δηλώσεις απασχόλησης φτάνουν τις 348.206. Η διαφορά είναι 39.773 δηλώσεις, δηλαδή οι δηλώσεις είναι περίπου 12,9% περισσότερες από τον αριθμό των μοναδικών συνταξιούχων.

Αυτό δεν σημαίνει ότι υπάρχουν 348.206 διαφορετικοί εργαζόμενοι συνταξιούχοι. Σημαίνει ότι ορισμένοι από τους 308.433 συνταξιούχους έχουν περισσότερες από μία καταχωρίσεις απασχόλησης, διαφορετικές μορφές εργασίας ή διαφορετικές περιόδους εργασίας.

Η διάκριση αυτή είναι κρίσιμη και για την ανάγνωση των επιμέρους κατηγοριών, καθώς οι κατηγορίες δεν είναι αμοιβαία αποκλειόμενες.

Υποχρεωτική η δήλωση πριν από την εργασία

Η δυνατότητα συνέχισης της απασχόλησης συνοδεύεται από αυστηρή υποχρέωση δήλωσης. Η εργασία πρέπει να δηλώνεται στον e-ΕΦΚΑ πριν από την ανάληψή της, ώστε να εφαρμοστούν οι προβλεπόμενες ασφαλιστικές και διοικητικές διαδικασίες.

Η παράλειψη της δήλωσης μπορεί να έχει σημαντικές οικονομικές συνέπειες, καθώς προβλέπεται χρηματική κύρωση ίση με 12 μηνιαίες κύριες και επικουρικές συντάξεις.

Το νέο καθεστώς έχει έτσι δημιουργήσει μια πολύ μεγαλύτερη και πιο σύνθετη αγορά εργασίας για τους συνταξιούχους. Αγρότες, μισθωτοί και ελεύθεροι επαγγελματίες αποτελούν τις βασικές μορφές απασχόλησης, χωρίς όμως να αποτελούν απολύτως ξεχωριστές ομάδες.

Η εικόνα των 308.433 εργαζόμενων συνταξιούχων δείχνει ότι η παραμονή στην εργασία μετά τη συνταξιοδότηση έχει πλέον αποκτήσει σημαντική θέση στην ελληνική οικονομία, ενώ το ισχύον πλαίσιο λειτουργεί ταυτόχρονα ως κίνητρο συνέχισης της απασχόλησης και ως πηγή πρόσθετων εσόδων για το ασφαλιστικό σύστημα.

Διαβάστε ακόμη 

Η ζωή με το μήνα: Γιατί όλο και περισσότερα πράγματα τα νοικιάζουμε αντί να τα αγοράζουμε

Επένδυση €32,5 εκατ. για data center στο Κρυονέρι από τον όμιλο Καράτζη εν μέσω τοπικών αντιδράσεων (χάρτης)

Πληροφορική: Προς νέο κύμα εισαγωγών και μετατάξεων στο Euronext Athens – Οι 7 περιπτώσεις

Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ