Σύνταξη που δεν θα ξεπερνά τα 800 ευρώ μεικτά ή περίπου 752 ευρώ καθαρά, ακόμη και ύστερα από 40 χρόνια εργασίας, αναμένεται να λάβει το 90% των ελεύθερων επαγγελματιών και των αγροτών. Βασική αιτία είναι η μαζική επιλογή της χαμηλότερης ασφαλιστικής κατηγορίας, η οποία συνεπάγεται μικρότερες εισφορές και αποτελεί για πολλούς μονόδρομο, προκειμένου να περιορίσουν το λειτουργικό τους κόστος και να ανταποκριθούν στις καθημερινές οικονομικές υποχρεώσεις.
Ωστόσο, η επιλογή αυτή έχει σημαντικό τίμημα σε βάθος χρόνου, καθώς οδηγεί σε περιορισμένη συνταξιοδοτική ανταπόδοση και σε αισθητά χαμηλότερες συντάξεις σε σχέση με τα χρόνια ασφάλισης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΝΥΠΕΚΚ, το 71,57% των ελεύθερων επαγγελματιών και αγροτών, δηλαδή περισσότεροι από επτά στους δέκα, έχουν επιλέξει την πρώτη και φθηνότερη ασφαλιστική κατηγορία. Αν σε αυτούς προστεθούν και όσοι υπάγονται στην ειδική ασφαλιστική κατηγορία, όπου επίσης οι εισφορές παραμένουν χαμηλές, το συνολικό ποσοστό φθάνει στο 85,19%, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για μια μεγάλη ομάδα ασφαλισμένων που στο μέλλον θα βρεθεί αντιμέτωπη με ιδιαίτερα χαμηλές συντάξεις.
Την ίδια ώρα, οι απλήρωτες ασφαλιστικές εισφορές προς τον e-ΕΦΚΑ εξελίσσονται σε ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα για χιλιάδες αγρότες, αυτοαπασχολούμενους και ελεύθερους επαγγελματίες. Με βάση την τριμηνιαία έκθεση του Κέντρου Είσπραξης Ασφαλιστικών Οφειλών (ΚΕΑΟ) για το διάστημα Απριλίου – Ιουνίου 2026, το συνολικό ύψος των ληξιπρόθεσμων οφειλών είχε ανέλθει στο τέλος Ιουνίου στα 52.425.469.266 ευρώ.
Μέσα σε μόλις ένα τρίμηνο, μάλιστα, τα χρέη αγροτών και ελεύθερων επαγγελματιών αυξήθηκαν κατά περίπου 640 εκατ. ευρώ. Παράλληλα, υπολογίζεται ότι περίπου 300.000 ελεύθεροι επαγγελματίες και αγρότες βρίσκονται σήμερα ουσιαστικά αποκλεισμένοι από τη συνταξιοδότηση εξαιτίας των οφειλών που έχουν συσσωρεύσει προς το ασφαλιστικό σύστημα.
Τα δεδομένα του ΕΦΚΑ καταδεικνύουν ότι η μεγάλη πλειονότητα των ελεύθερων επαγγελματιών κατευθύνεται σταδιακά προς συντάξεις που θα βρίσκονται ακόμη και κάτω από τον κατώτατο μισθό των 920 ευρώ. Σε τόσο χαμηλές αποδοχές, ακόμη και ετήσιες αυξήσεις της τάξης του 2%-3% δύσκολα θα είναι αρκετές για να καλύψουν τις απώλειες και την αύξηση του κόστους ζωής. Έτσι, διαμορφώνεται ο κίνδυνος δημιουργίας μιας νέας, πολυπληθούς κατηγορίας συνταξιούχων με ιδιαίτερα περιορισμένο διαθέσιμο εισόδημα.
Η εικόνα των ασφαλιστικών κατηγοριών
Η κατανομή των ασφαλισμένων στις κατηγορίες του ΕΦΚΑ αποτυπώνει με σαφήνεια το μέγεθος του προβλήματος. Από τους 1.061.730 ελεύθερους επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενους, η συντριπτική πλειονότητα παραμένει στις χαμηλότερες βαθμίδες. Από το 2020, όταν καταργήθηκε το σύστημα υπολογισμού των εισφορών με βάση το εισόδημα, η πρώτη ασφαλιστική κατηγορία αποτελεί σταθερά τη δημοφιλέστερη επιλογή, καθώς σε αυτήν έχουν ενταχθεί 650.195 ασφαλισμένοι.
Στη δεύτερη ασφαλιστική κατηγορία βρίσκονται 163.504 ασφαλισμένοι, ενώ αισθητά μικρότερος είναι ο αριθμός όσων επιλέγουν υψηλότερες εισφορές. Συγκεκριμένα, από την τρίτη έως και την έκτη κατηγορία ασφαλίζονται συνολικά μόλις 69.738 ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι.
Η συγκεκριμένη κατανομή σημαίνει ότι μόλις περίπου 7% των ελεύθερων επαγγελματιών, δηλαδή όσοι βρίσκονται από την τρίτη ασφαλιστική κατηγορία και πάνω, δημιουργεί τις προϋποθέσεις για σύνταξη που θα ξεπερνά τα 1.000 ευρώ. Αντίθετα, οι υπόλοιποι και κυρίως όσοι παραμένουν στην πρώτη κατηγορία, πληρώνοντας το χαμηλότερο δυνατό ασφάλιστρο, οδηγούνται σε πολύ μικρότερες συνταξιοδοτικές παροχές.
Στην ίδια παγίδα έχουν βρεθεί και περίπου 350.000 επαγγελματίες που είχαν ενταχθεί στη ρύθμιση οφειλών του νόμου 4611/2019 και επέλεξαν τον επανυπολογισμό των χρεών τους για την περίοδο από το 2002 έως το 2016 με βάση την κατώτατη ασφαλιστική εισφορά. Μέσω του επανυπολογισμού κατάφεραν να πετύχουν μείωση της οφειλής ακόμη και κατά 50%, όμως η επιλογή αυτή είχε και μόνιμη επίπτωση στο ύψος της μελλοντικής τους σύνταξης. Η απώλεια υπολογίζεται σε περίπου 20% έως 30%, καθώς το τελικό ποσό θα υπολογιστεί με βάση τις χαμηλότερες εισφορές που αναγνωρίστηκαν.
Γιατί εκτινάχθηκαν οι οφειλές
Τρεις βασικοί παράγοντες θεωρείται ότι έχουν συμβάλει καθοριστικά στη μεγάλη αύξηση των χρεών επαγγελματιών, αγροτών και κτηνοτρόφων προς τον ΕΦΚΑ.
Πρώτος είναι η υψηλή τεκμαρτή φορολόγηση, η οποία αυξάνει τις συνολικές οικονομικές επιβαρύνσεις για τους επαγγελματίες ανεξάρτητα από το πραγματικό ύψος των εισοδημάτων τους.
Δεύτερος παράγοντας είναι η σωρευτική αύξηση κατά 18,2% των ασφαλιστικών εισφορών την περίοδο 2023-2026, η οποία έχει επιβαρύνει περαιτέρω το μηνιαίο κόστος ασφάλισης.
Τρίτη αιτία αποτελούν τα πρόστιμα και οι προσαυξήσεις που επιβάλλονται επί σειρά ετών στις ληξιπρόθεσμες ασφαλιστικές οφειλές, διογκώνοντας το αρχικό ποσό και καθιστώντας σε αρκετές περιπτώσεις το συνολικό χρέος εξαιρετικά δύσκολο να εξυπηρετηθεί.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι οι εισφορές αυξήθηκαν κατά 9,6% το 2023, 3,45% το 2024, 2,7% το 2025 και 2,5% το 2026, με τη σωρευτική επιβάρυνση να φθάνει το 18,2% για ελεύθερους επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενους και αγρότες. Η εξέλιξη αυτή, σε συνδυασμό με την τεκμαρτή φορολόγηση αλλά και τη διόγκωση των υποχρεώσεων προς την Εφορία και τις τράπεζες, έχει περιορίσει σημαντικά τη δυνατότητα πολλών ασφαλισμένων να ανταποκρίνονται στις υποχρεώσεις τους.
Διαβάστε ακόμη
Oι Λιβανέζοι που, μετά την Αθήνα, επενδύουν στο real estate της Σύρου (pics)
Τα τρελά ποσά στις μεταγραφές του ποδοσφαίρου
Το «τρίγωνο του λιθίου»: Η νέα μάχη για τον λευκό χρυσό της Νότιας Αμερικής
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.