Παρά τον πόλεμο με το Ιράν και το παρατεταμένο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, οι ευρωπαϊκές ενεργειακές αγορές εμφανίζονται αξιοσημείωτα ήρεμες. Ωστόσο, αναλυτές προειδοποιούν ότι η ηρεμία αυτή ενδέχεται να είναι παραπλανητική και ότι οι κυβερνήσεις υποτιμούν τη σοβαρότητα του ενεργειακού σοκ που ίσως εκδηλωθεί τους επόμενους μήνες. Όπως αναφέρει το Politico, σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο και άλλα ενεργειακά προϊόντα — ιδιαίτερα στα αεροπορικά καύσιμα — οι τιμές στην Ευρώπη παραμένουν σχετικά συγκρατημένες, ενώ οι αξιωματούχοι επιμένουν ότι οι προμήθειες είναι ασφαλείς. Η εικόνα αυτή φαίνεται να έρχεται σε αντίθεση με προειδοποιήσεις διεθνών οργανισμών ότι ο κόσμος βιώνει μία από τις μεγαλύτερες ενεργειακές αναταράξεις της σύγχρονης ιστορίας.
Μέχρι στιγμής, η Ευρώπη έχει καταφέρει να προσαρμοστεί καλύτερα από ό,τι αναμενόταν. Οι εισαγωγές ενέργειας από τις ΗΠΑ και από άλλες χώρες αυξήθηκαν, η εγχώρια παραγωγή ενισχύθηκε και η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας επιταχύνθηκε.
Ωστόσο, αναλυτές, αξιωματούχοι και traders υπογραμμίζουν ότι καμία από αυτές τις λύσεις δεν μπορεί να αλλάξει το βασικό γεγονός: ένα τεράστιο μέρος της παγκόσμιας παραγωγής ενέργειας εξακολουθεί να παραμένει εγκλωβισμένο στα Στενά του Ορμούζ ή έχει υποστεί σοβαρές ζημιές στις παράκτιες εγκαταστάσεις της περιοχής.
Όπως επισημαίνει το Politico, η πραγματικότητα αυτή αυξάνει το ενδεχόμενο επιβολής άτυπων μέτρων ενεργειακής λιτότητας στην Ευρώπη, κάτι που ήδη συμβαίνει σε αρκετές περιοχές της Ασίας.
Ο κίνδυνος νέας εκτίναξης στις τιμές του πετρελαίου
Οι τιμές του Brent έχουν διατηρηθεί χαμηλότερα από τις πιο απαισιόδοξες προβλέψεις, χάρη στην αύξηση της παραγωγής από τις ΗΠΑ και άλλους παραγωγούς, αλλά και στις έκτακτες αποδεσμεύσεις στρατηγικών αποθεμάτων.
Ωστόσο, το παγκόσμιο «μαξιλάρι ασφαλείας» μειώνεται σταδιακά, καθώς τα κράτη αντλούν όλο και περισσότερο από τα αποθέματά τους.
Πρόσφατη έκθεση της Oxford Economics προειδοποιεί ότι τα αποθέματα πετρελαίου των ανεπτυγμένων οικονομιών ενδέχεται να φτάσουν σε κρίσιμο σημείο έως τον Σεπτέμβριο, εάν τα Στενά του Ορμούζ παραμείνουν κλειστά και μετά τον Ιούλιο. Σε αυτό το σενάριο, οι τιμές θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα 150 δολάρια το βαρέλι.
Τα αεροπορικά καύσιμα στο επίκεντρο της ανησυχίας
Η μεγαλύτερη ανησυχία στην Ευρώπη αφορά πλέον ένα συγκεκριμένο προϊόν: τα αεροπορικά καύσιμα.
Επιφανειακά, η κατάσταση φαίνεται σταθερή. Η πρόβλεψη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας τον Απρίλιο ότι τα ευρωπαϊκά αποθέματα θα εξαντλούνταν έως τα τέλη Μαΐου δεν επιβεβαιώθηκε.
Η Ευρώπη κατάφερε να αναπληρώσει τις απώλειες από τον Περσικό Κόλπο αυξάνοντας σχεδόν πέντε φορές τις εισαγωγές αεροπορικών καυσίμων από τις Ηνωμένες Πολιτείες μεταξύ Φεβρουαρίου και Μαΐου.
Παράλληλα, τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια αύξησαν την παραγωγή αεροπορικού καυσίμου, ενώ σημαντική βοήθεια προσέφερε και η επαναλειτουργία ενός μεγάλου διυλιστηρίου στη Νιγηρία.
Παρά τις διαβεβαιώσεις της Κομισιόν ότι δεν υπάρχουν «άμεσοι» κίνδυνοι εφοδιασμού, αρκετοί ειδικοί θεωρούν ότι η ήπειρος βαδίζει προς μια κρίση χωρίς να το αντιλαμβάνεται.
Οι αεροπορικές εταιρείες συνεχίζουν να εμφανίζονται αισιόδοξες για τη διαθεσιμότητα καυσίμων, γεγονός που έχει διατηρήσει τη ζήτηση για αεροπορικά ταξίδια σε υψηλά επίπεδα. Αυτό, όμως, σημαίνει ότι οι κυβερνήσεις έχουν κάνει ελάχιστα για να περιορίσουν την κατανάλωση.
Η εταιρεία ανάλυσης Kpler εκτιμά ότι μέχρι τον Σεπτέμβριο θα χρειαστεί να καταστραφεί ζήτηση, που αντιστοιχεί σε περισσότερα από 50.000 βαρέλια ημερησίως αεροπορικών καυσίμων στην ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Σύμφωνα με πηγές του Politico, η Κομισιόν ζητά πλέον από τα κράτη-μέλη να συντονίσουν καλύτερα τα μέτρα περιορισμού της ζήτησης ώστε να αποφευχθούν τα χειρότερα σενάρια.
Η ανησυχία μεγαλώνει πίσω από την εικόνα ηρεμίας
Η απερχόμενη γενική διευθύντρια Ενέργειας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ντίτε Γιουλ Γιόργκενσεν, προειδοποίησε διπλωμάτες στα τέλη του προηγούμενου μήνα ότι τα αποθέματα αεροπορικών καυσίμων ενδέχεται να δεχθούν ισχυρές πιέσεις από το φθινόπωρο, ανάλογα με την εξέλιξη της θερινής περιόδου.
Ανώτατος αξιωματούχος της Επιτροπής εκτίμησε ότι οι πιέσεις στις τιμές θα μπορούσαν να γίνουν ιδιαίτερα έντονες μέσα στο καλοκαίρι και ακόμη περισσότερο από τον Σεπτέμβριο, εάν δεν ληφθούν μέτρα για τη μείωση της κατανάλωσης.
Η Κομισιόν προειδοποιεί ήδη για μια «ολοένα πιο σφιχτή» αγορά, καθώς και για πιθανές περιφερειακές ελλείψεις εάν η κατάσταση δεν βελτιωθεί τις επόμενες εβδομάδες.
Ορισμένα αεροδρόμια, κυρίως στην Ιταλία, όπου η οικονομία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον τουρισμό, έχουν ήδη αναφέρει ελλείψεις καυσίμων. Άλλα ενδέχεται να αντιμετωπίζουν προβλήματα χωρίς να τα δημοσιοποιούν, καθώς οι διαθέσιμες ποσότητες παραμένουν δύσκολο να αποτιμηθούν με ακρίβεια.
Παράλληλα, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκφράζουν ανησυχίες ότι οι αεροπορικές εταιρείες μπορεί να αυξήσουν απότομα τις τιμές ή ακόμη και να περιορίσουν πτήσεις εάν οι συνθήκες επιδεινωθούν.
Οι αμερικανικοί παράγοντες που μπορεί να επιδεινώσουν την κρίση
Οι Βρυξέλλες παρακολουθούν επίσης μια σειρά από κινδύνους που προέρχονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Μεταξύ αυτών συγκαταλέγονται νέα αμερικανικά αεροπορικά πλήγματα κατά του Ιράν, τα οποία θα μπορούσαν να κατευθύνουν ποσότητες αεροπορικών καυσίμων προς τις στρατιωτικές ανάγκες των ΗΠΑ αντί προς την Ευρώπη.
Επιπλέον, εξετάζεται το ενδεχόμενο περιορισμών στις εξαγωγές καυσίμων από τις ΗΠΑ εάν οι εγχώριες τιμές αυξηθούν σημαντικά κατά τη θερινή περίοδο, ενώ η αυξημένη αεροπορική κίνηση προς τις ΗΠΑ ενόψει του Παγκοσμίου Κυπέλλου θα μπορούσε επίσης να επιβαρύνει την αγορά.
Ο διευθύνων σύμβουλος της ισπανικής ενεργειακής εταιρείας Moeve, Μάρτεν Βέτσελααρ, εκτιμά ότι η κατάσταση γίνεται ολοένα πιο σοβαρή, καθώς σημαντικές ποσότητες καυσίμων ανακατευθύνονται από παραγωγούς δυτικά της Διώρυγας του Σουέζ προς χώρες που βρίσκονται ανατολικά της.
«Μπορείτε να κλείσετε τις διακοπές σας, αλλά η κατάσταση δεν είναι ίδια παντού στον κόσμο», σημείωσε. «Για την Ευρώπη αυτό σημαίνει ολοένα ακριβότερη ενέργεια. Για άλλα μέρη του πλανήτη σημαίνει ολοένα και λιγότερη ενέργεια».
Το φυσικό αέριο και η κρυφή πίεση στην αγορά LNG
Παρόμοια είναι η εικόνα και στην αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), το οποίο καλύπτει περίπου το 18% της ηλεκτροπαραγωγής της Ευρώπης και το 24% του συνολικού ενεργειακού της μείγματος.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση συνολικά εξαρτάται σχετικά λίγο από τις εξαγωγές LNG του Περσικού Κόλπου, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες αποτελούν πολύ μεγαλύτερο προμηθευτή. Ωστόσο, χώρες όπως η Ιταλία και το Βέλγιο επηρεάστηκαν σημαντικά από τους βομβαρδισμούς μεγάλων μονάδων φυσικού αερίου στο Κατάρ τον Μάρτιο.
Παρά τα προβλήματα, το ευρωπαϊκό σημείο αναφοράς TTF παραμένει κάτω από τα 50 ευρώ ανά μεγαβατώρα, πολύ χαμηλότερα από τα επίπεδα των 300 ευρώ που είχαν καταγραφεί μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Αναλυτές και traders υποστηρίζουν ότι αυτή η σχετική ηρεμία δεν αντανακλά εμπιστοσύνη στην επάρκεια προμηθειών, αλλά την απροθυμία των επενδυτών να στοιχηματίσουν επιθετικά σε μια σύγκρουση με τόσο αβέβαιη έκβαση.
Την ίδια στιγμή, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με έναν τριπλό ανταγωνισμό για τις διαθέσιμες ποσότητες LNG: από την Ασία, από τις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες και από τις δικές της ανάγκες.
Οι ασιατικές οικονομίες, και κυρίως η Κίνα, στρέφονται όλο και περισσότερο στην αγορά άμεσης παράδοσης (spot market), αυξάνοντας τον ανταγωνισμό με την Ευρώπη.
Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές χώρες γεμίζουν τις αποθήκες φυσικού αερίου με βραδύτερους ρυθμούς από το συνηθισμένο, καθώς οι υψηλές τιμές μειώνουν τα κίνητρα αποθήκευσης κατά τη θερινή περίοδο.
Οι ΗΠΑ δεν μπορούν να αυξήσουν σημαντικά την παραγωγή
Θεωρητικά, μια σημαντική αύξηση της παραγωγής LNG από τις Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορούσε να καλύψει τυχόν ελλείψεις. Ωστόσο, σύμφωνα με στελέχη της αμερικανικής βιομηχανίας LNG, η παραγωγική ικανότητα έχει πλέον φτάσει στα όριά της.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες λειτουργούν ήδη «στο μέγιστο της δυναμικότητάς τους» και θα μπορούν να αυξήσουν τις εξαγωγές μόνο σταδιακά έως το 2031.
Όπως προειδοποιούν παράγοντες της αγοράς, εάν ο ανταγωνισμός για τα διαθέσιμα φορτία ενταθεί περαιτέρω, η αμερικανική βιομηχανία δεν θα είναι σε θέση να αποτρέψει μια νέα κρίση εφοδιασμού στην παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Διαβάστε ακόμη
FT: Ελληνες εφοπλιστές «κυνηγούν» καύσιμα σε όλο τον κόσμο μετά την κρίση στη Μέση Ανατολή
Κήπος: Οδηγός επιβίωσης κάτω από τον καυτό καλοκαιρινό ήλιο
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.