Η νέα ενεργειακή αναταραχή που προκαλούν οι εντάσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν και οι περιορισμοί στις μεταφορές μέσω των Στενών του Ορμούζ μεταφράζεται πλέον σε έναν εξαιρετικά βαρύ λογαριασμό για την Ευρώπη. Χωρίς να αγοράζουν κατ’ ανάγκη μεγαλύτερες ποσότητες ενέργειας, μεγάλες οικονομίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης καλούνται να διαθέσουν δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ επιπλέον μόνο και μόνο για να καλύψουν την άνοδο των διεθνών τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Η εξέλιξη αναδεικνύει εκ νέου την ευαισθησία της ευρωπαϊκής οικονομίας απέναντι στις γεωπολιτικές κρίσεις που επηρεάζουν τις ενεργειακές αγορές. Την ίδια στιγμή, η αυξημένη επιβάρυνση των εισαγωγών τροφοδοτεί τη συζήτηση για την ενεργειακή στρατηγική της ΕΕ, με περισσότερες από 100 ευρωπαϊκές και διεθνείς οργανώσεις να ζητούν από την Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ένα συγκεκριμένο σχέδιο σταδιακής απομάκρυνσης από τα ορυκτά καύσιμα, όπως αναφέρει το euronews.
Δεκάδες δισ. ευρώ ο πρόσθετος λογαριασμός
Ιδιαίτερα υψηλό είναι το κόστος για τέσσερις από τις μεγαλύτερες οικονομίες της ΕΕ. Ολλανδία, Ιταλία, Γαλλία και Ισπανία συγκαταλέγονται μεταξύ των δέκα χωρών που έχουν υποστεί τη μεγαλύτερη οικονομική επιβάρυνση από την άνοδο των ενεργειακών τιμών εξαιτίας των αναταράξεων στη Μέση Ανατολή.
Για το διάστημα από τον Μάρτιο έως τον Αύγουστο του 2026, το πρόσθετο κόστος εισαγωγών εκτιμάται σε 11,5 δισ. ευρώ για την Ολλανδία, ενώ για την Ιταλία φτάνει τα 12,7 δισ. ευρώ. Στη Γαλλία η επιπλέον δαπάνη υπολογίζεται στα 10,8 δισ. ευρώ και στην Ισπανία στα 8,8 δισ. ευρώ.
Συνολικά, οι τέσσερις χώρες βρίσκονται αντιμέτωπες με μια πρόσθετη ενεργειακή επιβάρυνση περίπου 41 δισ. ευρώ, χωρίς το ποσό αυτό να αντιστοιχεί σε αύξηση των ποσοτήτων ενέργειας που εισάγουν. Πρόκειται ουσιαστικά για το οικονομικό κόστος της ανόδου των τιμών, το οποίο απορροφά κεφάλαια που διαφορετικά θα μπορούσαν να διοχετευθούν σε επενδύσεις, κατανάλωση ή άλλες παραγωγικές δραστηριότητες.
Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο κρίσιμη καθώς οι τιμές των ορυκτών καυσίμων επηρεάζουν ένα πολύ μεγαλύτερο τμήμα της οικονομίας. Η αύξηση του κόστους πετρελαίου και φυσικού αερίου περνά στις μεταφορές, στη βιομηχανία, στην ηλεκτροπαραγωγή και στις εφοδιαστικές αλυσίδες, δημιουργώντας πρόσθετες πληθωριστικές πιέσεις.
Πάνω από 282 δισ. ευρώ η παγκόσμια επιβάρυνση
Το φαινόμενο δεν περιορίζεται στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η αναταραχή στις ενεργειακές αγορές έχει αυξήσει τον παγκόσμιο λογαριασμό εισαγωγών ορυκτών καυσίμων κατά περισσότερα από 282 δισ. ευρώ, αποτυπώνοντας το εύρος των οικονομικών συνεπειών που προκαλεί η γεωπολιτική αβεβαιότητα.
Το πετρέλαιο βρίσκεται στο επίκεντρο της επιβάρυνσης, καθώς μόνο αυτό εκτιμάται ότι ευθύνεται για περίπου 140 δισ. ευρώ της συνολικής αύξησης. Οι περιορισμοί στα Στενά του Ορμούζ, μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες παγκοσμίως, έχουν ενισχύσει τις ανησυχίες για την επάρκεια της προσφοράς και έχουν προσθέσει σημαντικό γεωπολιτικό premium στις τιμές.
Για την Ευρώπη, το πρόβλημα είναι διπλό. Από τη μία πλευρά βρίσκεται αντιμέτωπη με υψηλότερο κόστος προμήθειας και, από την άλλη, χρειάζεται να αναζητεί εναλλακτικές πηγές εφοδιασμού ώστε να αντισταθμίσει τις μειωμένες ή περισσότερο επισφαλείς ροές από τη Μέση Ανατολή.
Σε αυτό το περιβάλλον, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Νορβηγία ενίσχυσαν τη θέση τους ως βασικοί προμηθευτές της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε πετρελαιοειδή και LNG. Η μεγαλύτερη εξάρτηση από εναλλακτικούς παραγωγούς περιορίζει τον άμεσο κίνδυνο ελλείψεων, δεν προστατεύει όμως την ευρωπαϊκή οικονομία από τις έντονες διακυμάνσεις των διεθνών τιμών.
Η σημερινή κρίση έρχεται, άλλωστε, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη εξακολουθεί να αναδιαμορφώνει τον ενεργειακό της χάρτη. Οι προηγούμενες αναταράξεις είχαν ήδη υποχρεώσει τις ευρωπαϊκές χώρες να διαφοροποιήσουν τις πηγές προμήθειας και να επενδύσουν περισσότερο σε υποδομές LNG και νέες διαδρομές εφοδιασμού. Η νέα ένταση στη Μέση Ανατολή αποδεικνύει ότι η ενεργειακή ασφάλεια παραμένει στενά συνδεδεμένη με τις διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις.
Πίεση στη φον ντερ Λάιεν για σχέδιο εξόδου
Μέσα σε αυτό το κλίμα εντείνεται και η πίεση προς τις Βρυξέλλες για μια περισσότερο μακροπρόθεσμη απάντηση. Περισσότερες από 100 ευρωπαϊκές και διεθνείς οργανώσεις ζητούν από την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν να αξιοποιήσει την ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης, στις 16 Σεπτεμβρίου, προκειμένου να παρουσιάσει ένα ενιαίο στρατηγικό όραμα για το υπόλοιπο της θητείας της.
Στο επίκεντρο του αιτήματος βρίσκεται η εκπόνηση ενός σχεδίου σταδιακής εξόδου της Ευρώπης από τα ορυκτά καύσιμα, με σαφές χρονοδιάγραμμα και επιστημονική τεκμηρίωση. Οι οργανώσεις θεωρούν ότι η σημερινή κρίση αποτελεί ακόμη μία απόδειξη πως η μεγάλη εξάρτηση από εισαγόμενο πετρέλαιο και φυσικό αέριο δεν αποτελεί μόνο περιβαλλοντικό ζήτημα, αλλά και σοβαρή οικονομική και γεωπολιτική ευπάθεια.
Στην επιστολή τους καλούν την Πρόεδρο της Κομισιόν να δρομολογήσει μια ολοκληρωμένη και ανεξάρτητη έκθεση, με στόχο η σημερινή αναταραχή να αποτελέσει «την τελευταία κρίση ορυκτών καυσίμων για την Ευρώπη».
Η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς η ενεργειακή μετάβαση καλείται πλέον να υπηρετήσει ταυτόχρονα τρεις διαφορετικούς στόχους: την ασφάλεια εφοδιασμού, τη συγκράτηση του ενεργειακού κόστους και την απανθρακοποίηση της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Το μεγάλο ερώτημα για τις Βρυξέλλες είναι πόσο γρήγορα μπορεί να πραγματοποιηθεί αυτή η μετάβαση χωρίς να προκληθούν νέες πιέσεις στην ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς. Η επιβάρυνση δεκάδων δισεκατομμυρίων ευρώ μέσα σε λίγους μήνες, πάντως, ενισχύει το επιχείρημα ότι το κόστος της εξάρτησης από τις διεθνείς αγορές ορυκτών καυσίμων μπορεί να γίνει εξαιρετικά υψηλό κάθε φορά που μια γεωπολιτική κρίση απειλεί τις βασικές ενεργειακές οδούς.
Διαβάστε ακόμη
«Σπίτι μου 3»: Το νέο σχέδιο για φθηνά στεγαστικά που πάει στη ΔΕΘ
Κτηματολόγιο: Ψηφιακό «ξεμπλοκάρισμα» για ακίνητα με λάθη στον χάρτη
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.