Σχεδόν τέσσερις μήνες μετά την έναρξη του πολέμου με το Ιράν και την ουσιαστική παράλυση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, η παγκόσμια αγορά πετρελαίου συνεχίζει να παρουσιάζει μια εικόνα που ξαφνιάζει ακόμη και τους πιο έμπειρους αναλυτές. Φυσικά, όλοι ελπίζουν ότι όλα αυτά θα αποτελούν παρελθόν, μετά τη σημερινή ανακοίνωση για τον τερματισμό του πολέμου και το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.
Ωστόσο, παρά τη δραματική μείωση των επίσημων ενεργειακών ροών από τη σημαντικότερη ενεργειακή αρτηρία του πλανήτη, οι διεθνείς τιμές του αργού δεν εκτινάχθηκαν στα επίπεδα που προέβλεπαν οι περισσότερες εκτιμήσεις. Η αντίφαση αυτή έχει πυροδοτήσει έντονη συζήτηση στις αγορές, καθώς οι επενδυτές προσπαθούν να κατανοήσουν γιατί ένα τόσο σοβαρό σοκ προσφοράς δεν μεταφράστηκε σε αντίστοιχη έκρηξη των τιμών.
Σύμφωνα με στοιχεία της JPMorgan, η ορατή ναυτιλιακή δραστηριότητα στα Στενά του Ορμούζ είχε περιοριστεί περίπου στο 15% των επιπέδων που καταγράφονταν πριν από τον πόλεμο. Παρ’ όλα αυτά, η αγορά πετρελαίου εξακολουθεί να εμφανίζει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα.
Οι κρυφές διαδρομές που αλλάζουν την εικόνα
Μία από τις βασικές εξηγήσεις που προβάλλουν οι αναλυτές αφορά τις λεγόμενες «κρυφές ροές» πετρελαίου, δηλαδή μεταφορές που πραγματοποιούνται εκτός των συνηθισμένων συστημάτων παρακολούθησης.
Σύμφωνα με ειδικούς που μίλησαν στο CNN, αρκετά δεξαμενόπλοια απενεργοποιούν τους αναμεταδότες εντοπισμού τους προκειμένου να αποφύγουν την καταγραφή των κινήσεών τους, συνεχίζοντας να μεταφέρουν πετρέλαιο παρά τον ναυτικό αποκλεισμό.
Η JPMorgan εκτιμά ότι στα τέλη Μαΐου περίπου 2,1 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως εξακολουθούσαν να διέρχονται από την περιοχή μέσω αυτών των μη καταγεγραμμένων διαδρομών. Πριν από τον πόλεμο, οι αντίστοιχες ροές ανέρχονταν σε 15,6 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως.
Όπως σημείωσε η Νατάσα Κανέβα, επικεφαλής στρατηγικής παγκόσμιων εμπορευμάτων της JPMorgan, παρά τη συνεχιζόμενη ναυτική απομόνωση της περιοχής και τη θεαματική πτώση της εμπορικής ναυσιπλοΐας, μεγάλες ποσότητες αργού εξακολουθούν να βρίσκουν τρόπο να περνούν από τα Στενά.
Τα «πλοία-φαντάσματα» και ο ρόλος τους στην αγορά
Ο Μπομπ ΜακΝάλι, ιδρυτής και πρόεδρος της Rapidan Energy Group, εκτιμά ότι οι κρυφές αυτές μεταφορές λειτουργούν ως προσωρινή βαλβίδα αποσυμπίεσης για την αγορά.
Όπως ανέφερε, οι επίσημες εκτιμήσεις τοποθετούν τη διακίνηση μέσω των Στενών μεταξύ 0% και 10% των προπολεμικών επιπέδων, ωστόσο η πραγματική εικόνα ενδέχεται να είναι κάπως καλύτερη εξαιτίας των μη καταγεγραμμένων ροών.
Παρόμοια εικόνα περιγράφει και ο Τζαν Στιούαρτ, παγκόσμιος οικονομολόγος ενέργειας και στρατηγικός αναλυτής της Piper Sandler. Σύμφωνα με τις δικές του εκτιμήσεις, περίπου 2,9 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως πέρασαν από τα Στενά του Ορμούζ κατά τον Μάιο.
Από αυτά, περίπου 900.000 βαρέλια φαίνεται να μεταφέρθηκαν από «πλοία-φαντάσματα», δηλαδή δεξαμενόπλοια που κινούνταν χωρίς ενεργοποιημένα συστήματα εντοπισμού.
Κατά τον ίδιο, οι κρυφές αυτές ροές έχουν συμβάλει σημαντικά στον περιορισμό των επιπτώσεων του αποκλεισμού, με αποτέλεσμα η αγορά να εμφανίζει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα από ό,τι αναμενόταν αρχικά.
Ο ρόλος της Κίνας και οι εναλλακτικές οδοί μεταφοράς
Η σχετική σταθερότητα των τιμών δεν εξηγείται μόνο από τις κρυφές μεταφορές πετρελαίου.
Σύμφωνα με την Piper Sandler, περίπου 4,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως συνεχίζουν να εξέρχονται από τον Περσικό Κόλπο μέσω εναλλακτικών διαδρομών. Κεντρικό ρόλο παίζει ο σαουδαραβικός αγωγός Ανατολής–Δύσης, ο οποίος μεταφέρει αργό προς την Ερυθρά Θάλασσα παρακάμπτοντας τα Στενά του Ορμούζ.
Παράλληλα, η Κίνα έχει συμβάλει καθοριστικά στη συγκράτηση των πιέσεων. Το Πεκίνο έχει περιορίσει τις εισαγωγές αργού πετρελαίου, αξιοποιώντας τα σημαντικά στρατηγικά αποθέματα που έχει συσσωρεύσει τα προηγούμενα χρόνια. Η εξέλιξη αυτή έχει περιορίσει τη ζήτηση και έχει αποτρέψει μεγαλύτερη άνοδο των τιμών.
Οι προειδοποιήσεις για νέο κύμα ανατιμήσεων
Αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι η αγορά ίσως εφησυχάζει υπερβολικά.
Τα εμπορικά αποθέματα πετρελαίου έχουν μειωθεί σημαντικά από την έναρξη του πολέμου, ενώ η Στρατηγική Πετρελαϊκή Εφεδρεία των Ηνωμένων Πολιτειών πλησιάζει στα χαμηλότερα επίπεδα που έχουν καταγραφεί από τη δεκαετία του 1980.
Ο Τζαν Στιούαρτ εκτιμά ότι οι πιέσεις δεν έχουν ακόμη αποτυπωθεί πλήρως στις τιμές και προβλέπει επιδείνωση της κατάστασης τους επόμενους μήνες.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του, το Brent θα μπορούσε να διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στα 130 δολάρια το βαρέλι κατά τη διάρκεια του Ιουλίου και του Αυγούστου. Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι τιμές της βενζίνης στις Ηνωμένες Πολιτείες ενδέχεται να ξεπεράσουν τα 5 δολάρια ανά γαλόνι, από περίπου 4,20 δολάρια σήμερα.
Κατά τον ίδιο, η περαιτέρω άνοδος των τιμών ίσως αποτελέσει αναγκαία συνθήκη ώστε να ενεργοποιηθούν πρόσθετες αποδεσμεύσεις στρατηγικών αποθεμάτων και να περιοριστεί η κατανάλωση.
Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά, η αγορά θα χρειαστεί ισχυρότερα οικονομικά κίνητρα για να αλλάξει συμπεριφορά, κάτι που συνήθως επιτυγχάνεται μόνο όταν οι τιμές φτάσουν σε αρκετά υψηλά επίπεδα.
Διαβάστε ακόμη
Morgan Stanley: Ψήφος εμπιστοσύνης στις ελληνικές τράπεζες – Βλέπει περιθώριο ανόδου έως 25%
Γιώργος Προκοπίου: Χωρίς ελεύθερες θάλασσες και φθηνή ενέργεια δεν υπάρχει παγκόσμια ανάπτυξη
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.