Η παγκόσμια αγορά πετρελαίου εισέρχεται σε μία περίοδο αυξημένης αβεβαιότητας, καθώς η κλιμάκωση των επιθέσεων στη ναυτιλία και η παρατεταμένη ένταση στη Μέση Ανατολή επαναφέρουν στο προσκήνιο το ενδεχόμενο ενός νέου ισχυρού ενεργειακού σοκ. Ηδη η Goldman Sachs προειδοποιεί ότι, εάν οι διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές διευρυνθούν και ενταθούν, το Brent μπορεί να φτάσει ακόμη και στα 120 δολάρια το βαρέλι.
Η εκτίμηση αυτή δεν αποτελεί βασικό σενάριο, αλλά αποτυπώνει τον κίνδυνο που ενσωματώνουν πλέον οι αγορές. Το πετρέλαιο κινείται ήδη πάνω από τα 107 δολάρια, έχοντας ενισχυθεί σημαντικά το τελευταίο διάστημα, καθώς η αντιπαράθεση ΗΠΑ και Ιράν παραμένει χωρίς ορατή λύση και τα Στενά του Ορμούζ βρίσκονται στο επίκεντρο.
Το σενάριο των 120 δολαρίων
Το πιο ανησυχητικό σενάριο για την αγορά είναι αυτό της περαιτέρω κλιμάκωσης. Νέες επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια και εμπορικά πλοία, μεγαλύτερες δυσκολίες στη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ ή μια γενικευμένη διατάραξη των θαλάσσιων μεταφορών θα μπορούσαν να περιορίσουν απότομα τις διαθέσιμες ποσότητες πετρελαίου στις διεθνείς αγορές.
Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο το Ιράν. Τα Στενά του Ορμούζ αποτελούν κρίσιμο πέρασμα για την παγκόσμια ενεργειακή εφοδιαστική αλυσίδα και οποιαδήποτε σοβαρή διαταραχή στη λειτουργία τους μπορεί να μετατραπεί γρήγορα σε παγκόσμιο πρόβλημα προσφοράς.
Αυτό είναι που φοβούνται περισσότερο οι επενδυτές: όχι απλώς ένα ακόμη γεωπολιτικό επεισόδιο, αλλά μία κατάσταση κατά την οποία τα φορτία δυσκολεύονται να φτάσουν στους προορισμούς τους, τα ασφάλιστρα μεταφοράς αυξάνονται και οι αγοραστές αναζητούν επειγόντως εναλλακτικές ποσότητες.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, τα 120 δολάρια δεν αποτελούν πλέον θεωρητικό επίπεδο. Η Goldman Sachs εκτιμά ότι ένα σημαντικό σοκ στην προσφορά θα μπορούσε να οδηγήσει το Brent σε αυτά τα επίπεδα.
Το σενάριο αποκλιμάκωσης
Υπάρχει, όμως, και η αντίστροφη διαδρομή. Εάν οι εξαγωγές από την περιοχή αποκατασταθούν και οι θαλάσσιες μεταφορές επιστρέψουν σταδιακά σε φυσιολογικούς ρυθμούς, η εικόνα μπορεί να αλλάξει θεαματικά.
Σε αυτή την περίπτωση, η Goldman Sachs βλέπει το πετρέλαιο να υποχωρεί ακόμη και προς τα 80 δολάρια το βαρέλι. Πρόκειται για ένα σενάριο στο οποίο το γεωπολιτικό premium που έχει ενσωματωθεί στις τιμές αρχίζει να εξαφανίζεται και η αγορά επιστρέφει στα θεμελιώδη μεγέθη προσφοράς και ζήτησης. Η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να λειτουργήσει ως σημαντική ανάσα για τις οικονομίες που αντιμετωπίζουν ήδη αυξημένο πληθωρισμό και υψηλό ενεργειακό κόστος. Παράλληλα, θα περιόριζε τις πιέσεις σε καύσιμα, μεταφορές, βιομηχανία και ηλεκτρική ενέργεια.
Το κρίσιμο στοιχείο είναι ότι η αγορά πετρελαίου βρίσκεται πλέον σε ένα περιβάλλον όπου ακόμη και μία μικρή ένδειξη αποκλιμάκωσης μπορεί να προκαλέσει μεγάλη μεταβολή στις τιμές, όπως αντίστοιχα μία νέα επίθεση μπορεί να επαναφέρει απότομα το risk premium.
Το τρίτο σενάριο: υψηλές τιμές χωρίς εκτόξευση
Υπάρχει και ένα ενδιάμεσο σενάριο, το οποίο ενδεχομένως αποτελεί την πιο δύσκολη εκδοχή για καταναλωτές και επιχειρήσεις: να συνεχιστούν οι περιορισμοί και οι επιθέσεις, χωρίς όμως να υπάρξει πλήρης κατάρρευση των θαλάσσιων μεταφορών.
Σε αυτή την περίπτωση, το πετρέλαιο θα μπορούσε να παραμείνει για μεγάλο διάστημα σε υψηλά επίπεδα, χωρίς απαραίτητα να φτάσει τα 120 δολάρια. Το πρόβλημα, ωστόσο, θα ήταν η διάρκεια.
Μία προσωρινή άνοδος μπορεί να απορροφηθεί από τις οικονομίες. Μία παρατεταμένη περίοδος υψηλών τιμών δημιουργεί πολύ μεγαλύτερες επιπτώσεις, καθώς μεταφέρεται σταδιακά σε ολόκληρη την αλυσίδα παραγωγής και κατανάλωσης.
Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη ανησυχία για τον δύσκολο χειμώνα που έρχεται. Το πετρέλαιο δεν επηρεάζει μόνο την τιμή στην αντλία. Ακριβότερο diesel σημαίνει υψηλότερο κόστος μεταφοράς προϊόντων, ακριβότερες πρώτες ύλες και μεγαλύτερη επιβάρυνση για τη βιομηχανία και τις εφοδιαστικές αλυσίδες.
Το φυσικό αέριο και το diesel μπορεί να είναι το μεγάλο στοίχημα
Η Goldman Sachs επισημαίνει μία ακόμη σημαντική παράμετρο: το μεγαλύτερο επενδυτικό ενδιαφέρον μπορεί να μην βρίσκεται τελικά στο ίδιο το αργό πετρέλαιο.
Σύμφωνα με τον Daan Struyven, οι επενδυτές θα μπορούσαν να στραφούν σε φυσικό αέριο και διυλισμένα πετρελαϊκά προϊόντα, καθώς τα σοκ προσφοράς σε αυτές τις αγορές ενδέχεται να είναι μεγαλύτερα από εκείνα στο αργό.
Το diesel αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η τιμή του βιομηχανικού diesel έχει ήδη υπερδιπλασιαστεί από την αρχή του έτους, γεγονός που δείχνει πόσο γρήγορα μπορεί να μεταδοθεί ένα γεωπολιτικό σοκ από το αργό στα προϊόντα που χρησιμοποιεί καθημερινά η οικονομία.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και αν το Brent δεν φτάσει τελικά στα 120 δολάρια, οι οικονομικές επιπτώσεις μπορεί να είναι ιδιαίτερα έντονες εάν τα περιθώρια στα διυλισμένα προϊόντα παραμείνουν υψηλά.
Η Κίνα ο παράγοντας που μπορεί να συγκρατήσει την αγορά
Στην εξίσωση υπάρχει και η Κίνα, η οποία σύμφωνα με τη Goldman Sachs αναμένεται να λειτουργήσει ως «σταθεροποιητική δύναμη» στην αγορά αργού.
Η υψηλότερη τιμή πετρελαίου δημιουργεί κίνητρο για περιορισμό των εισαγωγών από την κινεζική πλευρά, περιορίζοντας έτσι μέρος της ζήτησης. Η συμπεριφορά αυτή μπορεί να λειτουργήσει ως ανάχωμα σε μία ακόμη μεγαλύτερη άνοδο του αργού.
Ωστόσο, η ίδια δυναμική δεν ισχύει στον ίδιο βαθμό για το φυσικό αέριο και τα πετρελαϊκά προϊόντα, όπου οι διαταραχές στην προσφορά μπορούν να παραμείνουν ιδιαίτερα ισχυρές.
Ένας χειμώνας με πολλαπλά μέτωπα
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για την παγκόσμια οικονομία είναι ότι η αγορά ενέργειας δεν αντιμετωπίζει πλέον έναν μόνο γεωπολιτικό κίνδυνο. Η κατάσταση στη Μέση Ανατολή, τα Στενά του Ορμούζ, οι επιθέσεις στη ναυτιλία και οι ευρύτερες στρατιωτικές συγκρούσεις δημιουργούν ένα περιβάλλον στο οποίο η ενεργειακή ασφάλεια μπορεί να επηρεαστεί απότομα.
Γι’ αυτό και τα τρία σενάρια για το πετρέλαιο αποκτούν ιδιαίτερη σημασία. Στο αισιόδοξο σενάριο, η αποκλιμάκωση επαναφέρει το Brent προς τα 80 δολάρια. Στο ενδιάμεσο, οι τιμές παραμένουν υψηλές για μεγάλο διάστημα. Στο χειρότερο, μία νέα σειρά επιθέσεων προκαλεί σοβαρό σοκ προσφοράς και ανοίγει τον δρόμο προς τα 120 δολάρια.
Το πραγματικό στοίχημα για τις αγορές δεν είναι, επομένως, μόνο το αν θα «γράψει» το Brent τα 120 δολάρια. Είναι πόσο θα διαρκέσει η γεωπολιτική αναστάτωση και πόσο βαθιά θα περάσει το ενεργειακό κόστος στην παγκόσμια οικονομία. Γιατί ένας προσωρινός πανικός στην αγορά πετρελαίου μπορεί να ξεπεραστεί. Ένας ολόκληρος χειμώνας με ακριβή ενέργεια, όμως, μπορεί να αφήσει πολύ βαθύτερο αποτύπωμα σε πληθωρισμό, ανάπτυξη και νοικοκυριά.
Διαβάστε ακόμη
Γιατί οι τιμές που τελειώνουν σε 9 επηρεάζουν τις αγορές μας
Καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου: Το Παρίσι επιταχύνει την έξοδο του πλοίου, η Λευκωσία κρατά αποστάσεις
Πώς ανακαλύπτει ένα παιδί ότι έχει ταλέντο στο επί κοντώ
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.