Η ακρίβεια απειλεί να γίνει ξανά ο μεγάλος «πονοκέφαλος» του χειμώνα για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, καθώς οι πιέσεις στις διεθνείς τιμές ενέργειας, τροφίμων, αγροτικών προϊόντων και βιομηχανικών πρώτων υλών εντείνονται. Οι ανατιμήσεις που έχουν συσσωρευτεί από τις αρχές του έτους αρχίζουν ήδη να περνούν στην πραγματική οικονομία, αυξάνοντας το κόστος παραγωγής και διαβίωσης.
Στον πυρήνα των πιέσεων βρίσκονται οι δύο πολεμικές εστίες σε Ουκρανία και Μέση Ανατολή, οι οποίες έχουν προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις αγορές πετρελαίου, φυσικού αερίου, σιτηρών και πρώτων υλών. Η κατάσταση επιβαρύνεται από την κλιματική αλλαγή, η οποία επηρεάζει την αγροτική παραγωγή σε μεγάλες γεωγραφικές ζώνες, από τη Νότια Αμερική μέχρι την Ευρώπη.
Το νέο κύμα ανατιμήσεων δεν περιορίζεται, όμως, μόνο στα προϊόντα. Η επίμονη άνοδος του πληθωρισμού αναγκάζει τις κεντρικές τράπεζες να διατηρούν πιο αυστηρή νομισματική στάση, γεγονός που αυξάνει το κόστος δανεισμού για επιχειρήσεις, νοικοκυριά και κυβερνήσεις. Την ίδια ώρα, οι αποδόσεις των ομολόγων κινούνται υψηλότερα, αυξάνοντας ακόμη περισσότερο την πίεση στο οικονομικό περιβάλλον.
Ενέργεια: Η μεγαλύτερη πηγή πίεσης
Η εικόνα στις ενεργειακές αγορές είναι ενδεικτική της έντασης που έχει δημιουργηθεί. Οι τιμές του Brent έχουν ενισχυθεί περίπου 55% από τις αρχές του έτους, ενώ η άνοδος στο αμερικανικό αργό WTI ξεπερνά το 51%.
Το Brent έχει επιστρέψει σε επίπεδα πάνω από τα 94 δολάρια το βαρέλι, με το υψηλό ενεργειακό κόστος να μεταφέρεται σταδιακά σε ολόκληρη την αλυσίδα της οικονομίας.
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η πίεση στην αγορά φυσικού αερίου. Οι ευρωπαϊκές τιμές έχουν καταγράψει άνοδο που φτάνει περίπου το 134%, ξεπερνώντας τα 65 ευρώ ανά μεγαβατώρα, όταν πριν από την τελευταία κλιμάκωση των γεωπολιτικών εντάσεων οι αντίστοιχες τιμές μπορούσαν να κινούνται ακόμη και κάτω από τα 30 ευρώ.
Το φυσικό αέριο παραμένει κρίσιμο για την ηλεκτροπαραγωγή σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Έτσι, η εκτίναξη των τιμών του ενισχύει άμεσα το κόστος του ηλεκτρικού ρεύματος, με επιπτώσεις τόσο στους λογαριασμούς των νοικοκυριών όσο και στις επιχειρήσεις.
Ανοδικά κινείται και ο λιγνίτης, με άνοδο άνω του 22% από τις αρχές του έτους.
Η συνολική επιβάρυνση στην ηλεκτρική ενέργεια είναι πλέον ορατή σε μεγάλες ευρωπαϊκές αγορές. Στη Γερμανία η τιμή της μεγαβατώρας εμφανίζεται αυξημένη κατά περίπου 33%, στη Γαλλία κατά 32%, στην Ιταλία σχεδόν κατά 65%, ενώ στην Ισπανία η άνοδος διαμορφώνεται περίπου στο 16,5%.
Τρόφιμα: Οι γεωπολιτικές εντάσεις πιέζουν την προσφορά
Το δεύτερο μεγάλο μέτωπο αφορά τα τρόφιμα και τα γεωργικά προϊόντα. Η εικόνα στις διεθνείς αγορές επιβαρύνεται από τις διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες, την περιορισμένη διαθεσιμότητα λιπασμάτων και τις καταστροφές σε σοδειές λόγω ακραίων καιρικών φαινομένων.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του σιταριού, του οποίου η τιμή εμφανίζεται αυξημένη κατά περίπου 35% μέσα στο έτος.
Η πρόσφατη κλιμάκωση των επιθέσεων μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας σε υποδομές και ναυτιλιακές εγκαταστάσεις στη Μαύρη Θάλασσα έχει δημιουργήσει πρόσθετη αβεβαιότητα για τις παγκόσμιες εξαγωγές σιτηρών.
Η σημασία των δύο χωρών για την παγκόσμια αγορά παραμένει τεράστια. Η Ρωσία συγκαταλέγεται στους μεγαλύτερους παραγωγούς και εξαγωγείς σιτηρών παγκοσμίως, ενώ η Ουκρανία αποτελεί επίσης βασικό προμηθευτή. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, οι δύο χώρες αντιπροσωπεύουν από κοινού σημαντικό μέρος των διεθνών ροών.
Οι διαταραχές στις εξαγωγές περιορίζουν την προσφορά και αυξάνουν την αστάθεια στις τιμές, με το κόστος να περνά σταδιακά σε προϊόντα όπως ψωμί, ζυμαρικά και ζωοτροφές.
Μεγάλες αυξήσεις παρατηρούνται επίσης σε μια ευρεία γκάμα αγροτικών και διατροφικών εμπορευμάτων, όπως σόγια, ρύζι, βρώμη, κριθάρι, καλαμπόκι, βούτυρο και τυρί.
Ιδιαίτερη σημασία έχουν και οι αυξήσεις στο βαμβάκι, καθώς μπορούν να επηρεάσουν το κόστος παραγωγής σε ένδυση, κλωστοϋφαντουργία και σειρά άλλων καταναλωτικών προϊόντων.
Βιομηχανία: Το κόστος περνά στις τελικές τιμές
Η πίεση δεν σταματά στα τρόφιμα και στην ενέργεια. Το αυξημένο κόστος πρώτων υλών δημιουργεί ένα νέο κύμα επιβαρύνσεων στη βιομηχανία, με αποτέλεσμα οι ανατιμήσεις να μεταφέρονται σταδιακά στους καταναλωτές.
Ανοδικά κινούνται οι τιμές μετάλλων και υλικών που χρησιμοποιούνται σε κατασκευές, αυτοκινητοβιομηχανία, τεχνολογία, ενέργεια και ηλεκτρονικά.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται το αλουμίνιο, το κοβάλτιο, ο κασσίτερος, ο ψευδάργυρος και το νικέλιο. Πρόκειται για πρώτες ύλες με ιδιαίτερα σημαντική θέση στην παγκόσμια βιομηχανική παραγωγή και στις νέες τεχνολογίες.
Ακόμη εντονότερη είναι η εικόνα στον φώσφορο, όπου οι τιμές έχουν καταγράψει άνοδο άνω του 150%. Το υλικό χρησιμοποιείται σε πολλές βιομηχανικές εφαρμογές και, κυρίως, στην παραγωγή λιπασμάτων, γεγονός που σημαίνει ότι οι αυξήσεις μπορούν να επιστρέψουν στην αλυσίδα παραγωγής τροφίμων μέσω υψηλότερου κόστους για τους αγρότες.
Σημαντικό ρόλο στις ανατιμήσεις διαδραματίζει και η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται όχι μόνο μεγάλο μέρος των ενεργειακών φορτίων αλλά και σημαντικές ποσότητες πρώτων υλών και εμπορευμάτων. Η περιορισμένη κυκλοφορία στην περιοχή έχει αυξήσει τα μεταφορικά κόστη και έχει δυσκολέψει την ομαλή τροφοδοσία διεθνών αγορών.
Ανατιμήσεις καταγράφονται ακόμη στο νεοδύμιο, βασικό υλικό για την παραγωγή ισχυρών μαγνητών, καθώς και στο πολυπροπυλένιο και στο συνθετικό καουτσούκ, τα οποία χρησιμοποιούνται ευρέως στη μεταποίηση.
Ο χειμώνας των πολλαπλών πιέσεων
Το μεγαλύτερο πρόβλημα για την οικονομία είναι ότι όλες αυτές οι αυξήσεις δεν λειτουργούν μεμονωμένα. Ενέργεια, τρόφιμα, πρώτες ύλες και κόστος χρήματος ενισχύουν το ένα το άλλο, δημιουργώντας ένα σύνθετο περιβάλλον πληθωριστικών πιέσεων.
Η ακριβότερη ενέργεια αυξάνει το κόστος παραγωγής και μεταφοράς. Οι ακριβότερες πρώτες ύλες επιβαρύνουν τις βιομηχανίες. Τα ακριβότερα γεωργικά προϊόντα αυξάνουν το κόστος των τροφίμων, ενώ τα υψηλότερα επιτόκια περιορίζουν τις δυνατότητες χρηματοδότησης επιχειρήσεων και καταναλωτών.
Έτσι, ο επερχόμενος χειμώνας διαμορφώνεται ως μια περίοδος πολλαπλών οικονομικών πιέσεων, με το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών να δοκιμάζεται από αυξημένους λογαριασμούς ενέργειας και ακριβότερα προϊόντα, την ώρα που οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν μεγαλύτερα λειτουργικά και χρηματοδοτικά κόστη.
Η εξέλιξη των πολέμων, η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, οι καιρικές συνθήκες και η πορεία των διεθνών αγορών θα καθορίσουν πλέον το μέγεθος της επιβάρυνσης. Σε κάθε περίπτωση, η ακρίβεια επιστρέφει στο επίκεντρο της οικονομικής ατζέντας, δημιουργώντας έναν δύσκολο συνδυασμό για καταναλωτές, επιχειρήσεις και κυβερνήσεις.
Διαβάστε ακόμη
Κλείνει σήμερα το Notos στην Αιόλου και Σταδίου- Η επόμενη μέρα για το ιστορικό ακίνητο (pics)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.