Έπειτα από περισσότερο από μία δεκαετία, κατά την οποία η κρίση χρέους της ευρωζώνης έμοιαζε να αποτελεί κεφάλαιο του παρελθόντος, οι αγορές αρχίζουν να κοιτούν ξανά με αυξανόμενη ανησυχία τα δημόσια οικονομικά της Ευρώπης. Αυτή τη φορά, όμως, στο επίκεντρο δεν βρίσκονται οι μικρότερες οικονομίες της περιφέρειας, αλλά δύο από τις μεγαλύτερες χώρες της ευρωζώνης: η Γαλλία και η Ιταλία.
Η εικόνα δεν παραπέμπει ακόμη στην οξεία κρίση της περιόδου 2010-2012. Ωστόσο, ο συνδυασμός υψηλού δημόσιου χρέους, ακριβότερου δανεισμού, ασθενικής ανάπτυξης, αυξημένων αμυντικών δαπανών και νέου ενεργειακού σοκ δημιουργεί ένα πολύ πιο δύσκολο περιβάλλον για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις. Και κάπως έτσι, όλες οι χώρες της ΕΕ έχουν αρχίσει να ανησυχούν.
Το δημόσιο χρέος της ευρωζώνης διαμορφώθηκε στο 88,9% του ΑΕΠ στο πρώτο τρίμηνο του 2026, από 87,7% στο τέλος του 2025. Στην ΕΕ αυξήθηκε στο 82,9%. Το σημαντικότερο είναι ότι 17 κράτη-μέλη κατέγραψαν αύξηση του λόγου χρέους προς ΑΕΠ μέσα σε ένα μόλις τρίμηνο, σύμφωνα με τη Eurostat.
Η Γαλλία γίνεται το νέο επίκεντρο
Το μεγαλύτερο «καμπανάκι» έρχεται πλέον από τη Γαλλία. Η κυβέρνηση του Σεμπαστιάν Λεκορνί επιχειρεί να προωθήσει έναν εξαιρετικά δύσκολο προϋπολογισμό για το 2027, με εξοικονόμηση 54 δισ. ευρώ, ώστε το δημοσιονομικό έλλειμμα να περιοριστεί στο 5% του ΑΕΠ. Οι σχεδιαζόμενες παρεμβάσεις αγγίζουν μεταξύ άλλων τις συνταξιοδοτικές δαπάνες και τους προϋπολογισμούς των υπουργείων, με εξαίρεση την άμυνα, σύμφωνα με το Reuters.
Η προσπάθεια γίνεται ενώ η πολιτική αριθμητική στο κοινοβούλιο της Γαλλίας παραμένει εξαιρετικά δύσκολη και οι κοινωνικές αντιδράσεις εντείνονται λόγω του κόστους ζωής και της ενέργειας.
Πίσω από την πολιτική σύγκρουση βρίσκεται μια αριθμητική που προκαλεί ανησυχία. Το γαλλικό υπουργείο Οικονομικών υπολογίζει πλέον ότι το δημόσιο χρέος θα φτάσει στο 119,3% του ΑΕΠ το 2026 και στο 121,7% το 2027, έναντι 115,7% το 2025, όπως έγραψε σε άλλη ανάλυσή του το Reuters.
Την ίδια στιγμή, το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους διογκώνεται. Οι δαπάνες για τόκους αναμένεται να φτάσουν περίπου τα 65 δισ. ευρώ φέτος, ενώ το Παρίσι υπολογίζει ότι μπορεί να αυξηθούν κατά ακόμη 10 δισ. ευρώ το 2027.
Το μήνυμα των ομολόγων
Οι αγορές έχουν ήδη αρχίσει να στέλνουν το δικό τους μήνυμα. Η διαφορά απόδοσης μεταξύ των γαλλικών και των γερμανικών δεκαετών ομολόγων ξεπέρασε τις 100 μονάδες βάσης, επίπεδο που είχε να καταγραφεί από την περίοδο της κρίσης της ευρωζώνης το 2012.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη συμβολική σημασία. Τα γαλλικά ομόλογα θεωρούνταν επί χρόνια ένας από τους βασικούς πυλώνες της ευρωπαϊκής αγοράς κρατικού χρέους. Όταν οι επενδυτές απαιτούν μεγαλύτερο ασφάλιστρο κινδύνου για να τα διακρατήσουν, η συζήτηση παύει να αφορά αποκλειστικά τη δημοσιονομική κατάσταση μιας χώρας και αποκτά ευρωπαϊκή διάσταση.
Το πρόβλημα εντείνεται επειδή τα επιτόκια σε ολόκληρη την Ευρώπη έχουν μετακινηθεί αισθητά υψηλότερα. Η απόδοση του δεκαετούς γερμανικού Bund έφθασε μέσα στον Σεπτέμβριο σε επίπεδα που είχαν να εμφανιστούν από το 2009, καθώς το ενεργειακό σοκ αναζωπύρωσε τις πληθωριστικές πιέσεις και τις προσδοκίες για αυστηρότερη νομισματική πολιτική.
Το ιταλικό «βουνό»
Στην Ιταλία, το πρόβλημα έχει διαφορετική μορφή αλλά παρόμοια κατάληξη. Ο υπουργός Οικονομίας Τζιανκάρλο Τζορτζέτι προειδοποίησε ότι το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους αυξάνεται με «ανησυχητικό ρυθμό», συνδέοντας τις πιέσεις με τις γεωπολιτικές εντάσεις και τον κίνδυνο παρατεταμένου πληθωρισμού.
Η Ιταλία κουβαλά ήδη ένα από τα μεγαλύτερα βάρη δημόσιου χρέους παγκοσμίως. Η Κομισιόν προέβλεπε την άνοιξη ότι ο λόγος χρέους προς ΑΕΠ θα αυξηθεί από 137,1% το 2025 σε 138,5% το 2026 και 139,2% το 2027. Παράλληλα, η ανάπτυξη αναμένεται μόλις στο 0,5% φέτος και στο 0,6% το 2027, όπως καταγράφει η Κομισιόν.
Και εδώ βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα για την Ευρώπη: όταν η οικονομία αναπτύσσεται με τόσο χαμηλές ταχύτητες, η αποκλιμάκωση ενός τεράστιου χρέους γίνεται πολύ δυσκολότερη.
Η νέα κρίση δεν μοιάζει με εκείνη του 2012
Υπάρχουν, βεβαίως, σημαντικές διαφορές σε σχέση με την προηγούμενη ευρωπαϊκή κρίση. Η αρχιτεκτονική της ευρωζώνης είναι σήμερα ισχυρότερη, οι τράπεζες βρίσκονται υπό διαφορετικό καθεστώς εποπτείας και η ΕΚΤ διαθέτει εργαλεία που δεν υπήρχαν στην αρχή της προηγούμενης κρίσης.
Παράλληλα, χώρες που πριν από μία δεκαετία αποτελούσαν το επίκεντρο της αμφισβήτησης έχουν αλλάξει θέση. Η Ελλάδα, για παράδειγμα, είχε στο πρώτο τρίμηνο του 2026 το υψηλότερο χρέος στην ΕΕ, στο 143,5% του ΑΕΠ, αλλά αυτό ήταν μειωμένο κατά 9,4 ποσοστιαίες μονάδες σε σύγκριση με έναν χρόνο νωρίτερα. Αντίθετα, στη Γαλλία το χρέος αυξήθηκε κατά τέσσερις μονάδες στο ίδιο διάστημα, σύμφωνα με την Κομισιόν.
Αυτό δείχνει ότι ο νέος ευρωπαϊκός δημοσιονομικός χάρτης είναι διαφορετικός από εκείνον της προηγούμενης δεκαετίας.
Ενέργεια, άμυνα και χαμηλή ανάπτυξη
Η μεγαλύτερη απειλή είναι ότι η δημοσιονομική επιδείνωση συμπίπτει με ένα νέο ενεργειακό σοκ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπολόγιζε τον Μάιο ότι η ανάπτυξη της ευρωζώνης θα περιοριστεί στο 0,9% το 2026, ενώ ο πληθωρισμός θα κινηθεί στο 3%. Το συνολικό δημοσιονομικό έλλειμμα της ευρωζώνης προβλεπόταν παράλληλα να αυξηθεί στο 3,3% του ΑΕΠ και στο 3,5% το 2027, όπως αναφέρει η Κομισιόν.
Οι κυβερνήσεις βρίσκονται έτσι μπροστά σε μια δύσκολη εξίσωση: πρέπει να χρηματοδοτήσουν άμυνα, ενεργειακές παρεμβάσεις, κοινωνική προστασία, πράσινες επενδύσεις και γήρανση του πληθυσμού, ενώ ταυτόχρονα καλούνται να μειώσουν ελλείμματα και χρέος.
Και όσο οι αποδόσεις των ομολόγων παραμένουν υψηλές, τόσο μεγαλύτερο μέρος των κρατικών προϋπολογισμών θα κατευθύνεται στους τόκους αντί σε επενδύσεις ή κοινωνικές δαπάνες.
Αυτό ακριβώς είναι που επαναφέρει τον εφιάλτη της κρίσης χρέους στην ευρωπαϊκή συζήτηση. Όχι επειδή η Ευρώπη βρίσκεται ήδη σε μια νέα εκδοχή του 2012, αλλά επειδή το περιθώριο λάθους περιορίζεται. Και αυτή τη φορά, η πίεση αγγίζει οικονομίες τόσο μεγάλες, ώστε οποιαδήποτε σοβαρή αναταραχή δύσκολα θα μπορούσε να παραμείνει εντός των εθνικών συνόρων τους.
Διαβάστε ακόμη
Ερη Χρηστογιάννη (Sporos Meals): Tα πρώτα ελληνικά βιολογικά σνακ για παιδιά
Αναπτυξιακός νόμος: Επενδύσεις 3,1 δισ. ευρώ για δουλειές στην Περιφέρεια
UBS: Τα τρία σενάρια για την κυβέρνηση Μερτς, η πίεση στην οικονομία και ο κίνδυνος πρόωρων εκλογών
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.