Μια παρασκηνιακή διπλωματική πρωτοβουλία, στην οποία συμμετέχουν χώρες που μέχρι πρόσφατα βρίσκονταν σε αντίπαλα στρατόπεδα, βρίσκεται σε εξέλιξη με στόχο να ξεπεραστεί το αδιέξοδο γύρω από τους νέους περιβαλλοντικούς κανονισμούς της παγκόσμιας ναυτιλίας. Στο επίκεντρο βρίσκεται η προσπάθεια εξεύρεσης μιας κοινά αποδεκτής λύσης για το Net-Zero Framework (NZF) του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO), μετά την αποτυχία υιοθέτησής του και τις έντονες αντιδράσεις των Ηνωμένων Πολιτειών.
Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσιεύει η Lloyd’s List, η πρωτοβουλία αναπτύσσεται μέσα από μια άτυπη ομάδα διαπραγματεύσεων με την ονομασία «Risotto Group», στην οποία πρωταγωνιστικό ρόλο διαδραματίζει η Σαουδική Αραβία. Στις συζητήσεις συμμετέχουν εκπρόσωποι των ΗΠΑ, της Βραζιλίας, της Ιαπωνίας, των Νήσων Μάρσαλ και ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.
Η Βραζιλία και η Ιαπωνία έχουν αναλάβει ενεργό ρόλο στη διεύρυνση των επαφών, ενώ πρόσκληση συμμετοχής έχει απευθυνθεί και στην Κίνα. Το Πεκίνο εξετάζει το ενδεχόμενο να εμπλακεί, χωρίς ωστόσο να θεωρείται μέχρι στιγμής μέλος της πρωτοβουλίας.
Το ιδιαίτερο χαρακτηριστικό αυτών των επαφών είναι ότι πραγματοποιούνται μακριά από τις επίσημες διαδικασίες του IMO, επιτρέποντας στους διαπραγματευτές να εξετάζουν προτάσεις που δύσκολα θα μπορούσαν να συζητηθούν δημόσια χωρίς πολιτικές αντιδράσεις.
Η ομάδα πήρε το όνομά της από ένα ανεπίσημο δείπνο σε ιταλικό εστιατόριο τον περασμένο Σεπτέμβριο, όταν τέθηκαν οι βάσεις της πρωτοβουλίας.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, το οποίο επικαλείται εμπιστευτικό έγγραφο εργασίας, η νέα προσέγγιση δεν προβλέπει εγκατάλειψη του Net-Zero Framework. Αντίθετα, επιδιώκει να διατηρήσει τον βασικό κορμό του, περιορίζοντας ορισμένες από τις απαιτήσεις που προκάλεσαν τις μεγαλύτερες αντιδράσεις.
Συγκεκριμένα, προτείνεται η διατήρηση του συστήματος δύο επιπέδων για τη μείωση της έντασης εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τα ναυτιλιακά καύσιμα, αλλά με ηπιότερους αρχικούς στόχους.
Παράλληλα, θα επανεξετάζονται οι απαιτήσεις ανά πενταετία, ώστε να λαμβάνονται υπόψη η διαθεσιμότητα των εναλλακτικών καυσίμων, το κόστος τους, η δυνατότητα παραγωγής τους σε μεγάλη κλίμακα και η πρόοδος της τεχνολογίας.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόταση για τον τρόπο με τον οποίο τα πλοία θα συμμορφώνονται με τους νέους κανονισμούς.
Το σχέδιο προβλέπει τρεις δυνατότητες. Η πρώτη είναι η απευθείας επίτευξη των προβλεπόμενων περιβαλλοντικών στόχων. Η δεύτερη αφορά την αγορά πλεονασματικών μονάδων συμμόρφωσης από πλοία που υπερκαλύπτουν τις απαιτήσεις. Η τρίτη προβλέπει την απόκτηση των αποκαλούμενων «εθελοντικών μονάδων» μέσω ειδικής πλατφόρμας του IMO.
Παρά τον χαρακτηρισμό τους ως εθελοντικών, οι συγκεκριμένες μονάδες δεν φαίνεται να αποτελούν πραγματικά προαιρετικό μηχανισμό. Ένα πλοίο που δεν επιτυγχάνει τους προβλεπόμενους στόχους θα εξακολουθεί να υποχρεούται να καλύψει τη διαφορά με έναν από τους διαθέσιμους τρόπους.
Πρόκειται ουσιαστικά για αναδιαμόρφωση του οικονομικού μηχανισμού του αρχικού σχεδίου, ο οποίος αποτέλεσε βασικό σημείο σύγκρουσης με την Ουάσιγκτον.
Μια ακόμη αλλαγή αφορά τη διαχείριση των χρημάτων που θα συγκεντρώνονται. Η πρόταση προβλέπει δύο κατηγορίες διάθεσης των εσόδων: μία για συνεισφορές και μία για επενδύσεις, με μεγαλύτερο αρχικά μέρος των πόρων να κατευθύνεται στη δεύτερη.
Μάλιστα, τα πλοία θα μπορούσαν να αποκτούν περιουσιακά στοιχεία ή συμμετοχικούς τίτλους που θα αντιστοιχούν στο επενδυτικό σκέλος των καταβολών τους. Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται να παρουσιαστεί ο μηχανισμός περισσότερο ως επενδυτικό εργαλείο και λιγότερο ως επιβάρυνση για τις εκπομπές άνθρακα.
Ωστόσο, καμία από αυτές τις ιδέες δεν έχει εγκριθεί από τις κυβερνήσεις που συμμετέχουν στις συζητήσεις. Η ομάδα δεν διαθέτει επίσημη κοινή θέση και το έγγραφο παραμένει αντικείμενο διαπραγμάτευσης.
Το μεγαλύτερο πολιτικό ερώτημα αφορά τη στάση των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η συμμετοχή Αμερικανών εκπροσώπων στις επαφές δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η κυβέρνηση Τραμπ έχει εγκαταλείψει την αντίθεσή της σε έναν διεθνή οικονομικό μηχανισμό για τις εκπομπές της ναυτιλίας.
Η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να συμμετέχει στις τεχνικές συζητήσεις και τελικά να απορρίψει τον συμβιβασμό, επαναλαμβάνοντας την έντονη παρέμβαση που συνέβαλε στην αναβολή της υιοθέτησης του αρχικού πλαισίου.
Παράλληλα, η Κίνα αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την επιτυχία οποιασδήποτε συμφωνίας. Χωρίς τη συμμετοχή της, είναι αβέβαιο εάν μια συμβιβαστική πρόταση θα μπορέσει να εξασφαλίσει την υποστήριξη των αναπτυσσόμενων χωρών.
Ιδιαίτερα ευαίσθητο παραμένει το ζήτημα της δίκαιης κατανομής των οικονομικών πόρων που θα προκύψουν από τον νέο μηχανισμό, καθώς και της στήριξης των κρατών που αντιμετωπίζουν μεγαλύτερες δυσκολίες στην ενεργειακή μετάβαση.
Στις εκκρεμότητες περιλαμβάνονται επίσης τα κίνητρα για καύσιμα μηδενικών ή σχεδόν μηδενικών εκπομπών, οι επιπτώσεις στην επισιτιστική ασφάλεια και ο ρόλος των τεχνολογιών δέσμευσης άνθρακα πάνω στα πλοία.
Η πίεση για εξεύρεση λύσης αυξάνεται όσο πλησιάζουν οι επόμενες συνεδριάσεις του IMO. Από τις 23 έως τις 27 Νοεμβρίου έχει προγραμματιστεί η κρίσιμη συνάντηση της διασυνοδικής ομάδας εργασίας για τις εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, ενώ στις 30 Νοεμβρίου αρχίζει η 85η σύνοδος της Επιτροπής Προστασίας Θαλάσσιου Περιβάλλοντος (MEPC 85).
Οι διαπραγματευτές καλούνται να ισορροπήσουν ανάμεσα σε δύο αντικρουόμενες απαιτήσεις: από τη μία να διατηρήσουν έναν μηχανισμό αρκετά ισχυρό ώστε να επιταχύνει τη μετάβαση της ναυτιλίας σε καθαρότερα καύσιμα και από την άλλη να περιορίσουν τις οικονομικές επιβαρύνσεις που προκαλούν αντιδράσεις από μεγάλες ναυτιλιακές και ενεργειακές δυνάμεις.
Η πρωτοβουλία «Risotto Group» δεν συνιστά ακόμη συμφωνία ούτε εγγυάται ότι θα ξεπεραστούν οι πολιτικές διαφωνίες. Αποτυπώνει, όμως, μια νέα προσπάθεια προσέγγισης ανάμεσα σε κυβερνήσεις που μέχρι πρόσφατα υποστήριζαν αντίθετες θέσεις.
Για τη διεθνή ναυτιλία, το αποτέλεσμα των διαβουλεύσεων έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς θα επηρεάσει το μελλοντικό κόστος λειτουργίας των πλοίων, τις επενδύσεις σε νέες τεχνολογίες, την επιλογή καυσίμων και τελικά τον σχεδιασμό των στόλων για τις επόμενες δεκαετίες.
Το ερώτημα πλέον είναι εάν η διπλωματία των κλειστών συναντήσεων θα μπορέσει να πετύχει εκεί όπου οι επίσημες διαπραγματεύσεις του IMO οδηγήθηκαν σε αδιέξοδο.
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.