Η παγκόσμια ενεργειακή αγορά βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα νέο πρόβλημα, πέρα από τις διαταραχές στη μεταφορά του αργού πετρελαίου. Η περιορισμένη δυνατότητα των διυλιστηρίων να παράγουν και να εξάγουν καύσιμα εξελίσσεται σε κρίσιμο παράγοντα για την επάρκεια της αγοράς, την ώρα που οι τιμές βενζίνης και ντίζελ κινούνται κοντά σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.
Μετά τα Στενά του Ορμούζ και τις αναταράξεις στην Ερυθρά Θάλασσα, το ενδιαφέρον στρέφεται πλέον στην ίδια την αλυσίδα παραγωγής των προϊόντων πετρελαίου. Περιορισμοί στις εξαγωγές, ζημιές σε εγκαταστάσεις και μειωμένη αξιοποίηση της διαθέσιμης δυναμικότητας δημιουργούν ένα νέο σημείο πίεσης για την αγορά.
Η Ρωσία ήταν από τις πρώτες χώρες που περιόρισαν τις εξαγωγές προϊόντων διύλισης, μετά τις ζημιές που προκάλεσαν σε διυλιστήριά της οι επανειλημμένες ουκρανικές επιθέσεις με drones. Στη συνέχεια, η Κίνα περιόρισε τις εξαγωγές διυλισμένων προϊόντων, ενώ η Ινδία προχώρησε στην επιβολή φόρου στις εξαγωγές βενζίνης και ντίζελ.
Το ενδεχόμενο να ακολουθήσουν και οι ΗΠΑ προσθέτει έναν ακόμη παράγοντα αβεβαιότητας. Η αμερικανική κυβέρνηση εξετάζει περιορισμούς στις εξαγωγές αμόλυβδης και ντίζελ από εγχώρια διυλιστήρια, με στόχο την αποκλιμάκωση των τιμών στην αμερικανική αγορά.
Μια τέτοια απόφαση, ωστόσο, θα μπορούσε να μεταφέρει την πίεση σε άλλες αγορές, περιορίζοντας τις διαθέσιμες ποσότητες καυσίμων για εξαγωγή. Το αποτέλεσμα θα μπορούσε να είναι νέα άνοδος των τιμών σε άλλες περιοχές του κόσμου, ενώ δεν αποκλείεται να ενθαρρύνει Κίνα και Ινδία να προχωρήσουν σε αντίστοιχους περιορισμούς. Έτσι, ένας κύκλος περιορισμών στις εξαγωγές θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα ευρύτερο ντόμινο στην αγορά.
Την ίδια στιγμή, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει περιορίσει τις εξαγωγές καυσίμων από χώρες όπως το Κουβέιτ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, με ιδιαίτερη επίδραση στο ντίζελ. Προβλήματα αντιμετωπίζει και η Σαουδική Αραβία, καθώς οι επιθέσεις με drones επηρεάζουν τόσο τη μεταφορά μέσω των Στενών του Ορμούζ όσο και τη λειτουργία του αγωγού Ανατολής-Δύσης.
Ευρωπαϊκή αγορά και σαουδαραβικό πετρέλαιο
Η αγορά των διυλισμένων προϊόντων έχει παγκόσμιο χαρακτήρα. Βενζίνη και ντίζελ μεταφέρονται δια θαλάσσης σε μεγάλες αποστάσεις, με τα σουπερτάνκερ να διαδραματίζουν αντίστοιχο ρόλο με εκείνον που έχουν στη μεταφορά αργού πετρελαίου.
Πριν από τον πόλεμο στο Ιράν, η διεθνής αλυσίδα εφοδιασμού λειτουργούσε με σημαντικές αλληλεξαρτήσεις. Τα διυλιστήρια της Μέσης Ανατολής τροφοδοτούσαν κυρίως την Ασία και την Ευρώπη, ενώ τα αμερικανικά διυλιστήρια διοχέτευαν μεγάλες ποσότητες ντίζελ στην ευρωπαϊκή αγορά.
Παράλληλα, τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια εξήγαγαν συχνά αμόλυβδη προς τις ΗΠΑ. Η Ρωσία, από την πλευρά της, είχε σημαντική παρουσία στις αγορές της Τουρκίας, της Ινδίας και της Κίνας, διοχετεύοντας σε αυτές μεγάλες ποσότητες ντίζελ.
Η νέα κατάσταση διαταράσσει αυτές τις ροές.
Η Saudi Aramco, ο μεγαλύτερος εξαγωγέας πετρελαίου παγκοσμίως, ενημέρωσε ευρωπαϊκά διυλιστήρια ότι δεν θα πραγματοποιήσει τον επόμενο μήνα τις προγραμματισμένες παραδόσεις αργού πετρελαίου, μετά την επίθεση με drone στον αγωγό Ανατολής-Δύσης.
Οι ευρωπαϊκοί πελάτες της Aramco παραλαμβάνουν υπό κανονικές συνθήκες σαουδαραβικό αργό βάσει μακροχρόνιων συμβολαίων, τα οποία εξασφαλίζουν σταθερές μηνιαίες ποσότητες. Οι παραδόσεις του Οκτωβρίου, ωστόσο, δεν αναμένεται να πραγματοποιηθούν, με την απόφαση να αφορά το σύνολο των Ευρωπαίων αγοραστών.
Τα ευρωπαϊκά διυλιστήρια προμηθεύονται συνήθως το σαουδαραβικό αργό μέσω του αιγυπτιακού λιμανιού Σίντι Κερίρ στη Μεσόγειο. Οι σημερινές συνθήκες ασφαλείας και μεταφοράς έχουν καταστήσει τη συγκεκριμένη διαδρομή προβληματική.
Η σημασία της εξέλιξης για την Ευρώπη είναι ιδιαίτερα μεγάλη, καθώς η Σαουδική Αραβία αποτελεί τον πέμπτο μεγαλύτερο προμηθευτή πετρελαίου της Ευρώπης. Μόνο το 2025, η Γηραιά Ήπειρος εισήγαγε σχεδόν 30 εκατ. τόνους σαουδαραβικού πετρελαίου.
Παράλληλα, τα ευρωπαϊκά κράτη-μέλη του ΟΟΣΑ εισήγαγαν τον Ιούνιο περίπου 577.000 βαρέλια σαουδαραβικού αργού ημερησίως, γεγονός που αποτυπώνει τον ρόλο του σαουδαραβικού πετρελαίου στην τροφοδοσία της ευρωπαϊκής αγοράς.
Η Κίνα και η πλεονάζουσα δυναμικότητα
Σε αυτό το περιβάλλον, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η Κίνα, η οποία είναι η μοναδική χώρα εκτός Μέσης Ανατολής και Ρωσίας που διαθέτει αυτή την περίοδο σημαντική πλεονάζουσα δυναμικότητα διύλισης.
Θεωρητικά, αυτό θα μπορούσε να της επιτρέψει να καλύψει μέρος του κενού που δημιουργούν οι περιορισμοί σε άλλες παραγωγικές περιοχές. Ωστόσο, τα κινεζικά διυλιστήρια έχουν κινηθεί προς την αντίθετη κατεύθυνση.
Έχουν περιορίσει τις πολύ μεγάλες αγορές αργού πετρελαίου και δεν λειτουργούν στο μέγιστο της παραγωγικής τους δυναμικότητας. Η επιλογή αυτή αποδίδεται από παράγοντες της αγοράς στην προσπάθεια του Πεκίνου να αποφύγει μια ακόμη μεγαλύτερη άνοδο των διεθνών τιμών του αργού.
Η στάση της Κίνας έχει ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς πρόκειται για τον μεγαλύτερο εισαγωγέα αργού πετρελαίου στον κόσμο. Η απόφαση των κινεζικών διυλιστηρίων να μην αξιοποιήσουν πλήρως τη διαθέσιμη δυναμικότητα περιορίζει, συνεπώς, ένα από τα λίγα περιθώρια που υπάρχουν σήμερα για την αύξηση της παγκόσμιας παραγωγής διυλισμένων προϊόντων.
Το αποτέλεσμα είναι ότι η αγορά βρίσκεται αντιμέτωπη όχι μόνο με περιορισμούς στην πρόσβαση στο αργό, αλλά και με περιορισμούς στη δυνατότητα μετατροπής του αργού σε βενζίνη, ντίζελ και άλλα προϊόντα.
Αυτό δημιουργεί έναν δεύτερο κρίσιμο κρίκο στην αλυσίδα εφοδιασμού. Ακόμη και αν υπάρχουν διαθέσιμες ποσότητες αργού σε ορισμένες περιοχές, η περιορισμένη λειτουργία των διυλιστηρίων και οι μειωμένες εξαγωγές μπορούν να περιορίσουν την προσφορά τελικών καυσίμων.
Σε μια αγορά όπου οι εμπορικές ροές έχουν ήδη διαταραχθεί από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, τις επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές και τα προβλήματα στις θαλάσσιες μεταφορές, η δυναμικότητα των διυλιστηρίων αναδεικνύεται έτσι σε νέο καθοριστικό παράγοντα για τις τιμές των καυσίμων.
Διαβάστε ακόμη
Ρεύμα: Σαββατοκύριακο… βαθιάς ανάσας στις τιμές λόγω ΑΠΕ
Νέες απάτες με δόλωμα καλύτερη ρύθμιση χρεών και μικρότερη δόση
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.