Μια νέα φάση ανάπτυξης για το παγκόσμιο ηλεκτρονικό εμπόριο ανοίγει η τεχνητή νοημοσύνη, καθώς οι AI agents αρχίζουν να αλλάζουν όχι μόνο τον τρόπο με τον οποίο οι καταναλωτές αναζητούν προϊόντα, αλλά σταδιακά και τον τρόπο με τον οποίο αποφασίζουν τι θα αγοράσουν.
Η παγκόσμια αγορά e-commerce προσεγγίζει σήμερα τα 5 τρισ. δολάρια, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 22% του συνόλου των λιανικών πωλήσεων. Μέσα στην επόμενη πενταετία, ωστόσο, εκτιμάται ότι μπορεί να εξελιχθεί σε αγορά περίπου 7 τρισ. δολαρίων, με τον σύνθετο ετήσιο ρυθμό ανάπτυξης να επιταχύνεται στο 9%, από περίπου 7% την τελευταία τετραετία.
Ένας από τους βασικούς καταλύτες αυτής της επιτάχυνσης αναμένεται να είναι το agentic commerce: η χρήση δηλαδή συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης που δεν περιορίζονται στην παροχή πληροφοριών, αλλά μπορούν να αναζητούν προϊόντα, να συγκρίνουν επιλογές και τιμές, να προτείνουν αγορές και, σε πιο προηγμένο στάδιο, ακόμη και να πραγματοποιούν συναλλαγές για λογαριασμό του χρήστη.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Morgan Stanley, η agentic AI από μόνη της θα μπορούσε να προσθέσει περίπου 6% στη δυνητική αγορά του e-commerce μέσα στην επόμενη πενταετία, ενώ περίπου το 20% του συνολικού όγκου συναλλαγών του κλάδου θα μπορούσε να δέχεται ουσιαστική επιρροή από AI agents.
Από το «κλικ» στον προσωπικό AI αγοραστή
Η εξέλιξη αποτελεί το επόμενο βήμα μιας διαδικασίας που εδώ και χρόνια μειώνει σταθερά τις «τριβές» στις ηλεκτρονικές αγορές.
Σήμερα, ένας καταναλωτής μπορεί μέσα σε λίγα λεπτά να πάρει το κινητό του, να αναζητήσει ένα προϊόν, να συγκρίνει επιλογές, να πραγματοποιήσει την αγορά και να το παραλάβει μέσα σε μία ή δύο ημέρες — ή ακόμη και αυθημερόν.
Αυτό είναι ένα επίπεδο ευκολίας που το φυσικό λιανεμπόριο δυσκολεύεται να ανταγωνιστεί. Οι AI agents υπόσχονται να μειώσουν ακόμη περισσότερο τα βήματα που μεσολαβούν μεταξύ της επιθυμίας και της αγοράς.
Ένας καταναλωτής θα μπορεί, για παράδειγμα, να ζητήσει από το chatbot της επιλογής του: «Θέλω ένα σακίδιο πεζοπορίας με θήκη για μπουκάλι νερού, χώρο για τα κλειδιά και τιμή έως ένα συγκεκριμένο ποσό. Δείξε μου τις καλύτερες επιλογές».
Από εκεί και πέρα υπάρχουν διαφορετικά σενάρια. Η AI μπορεί απλώς να παρουσιάσει τις επιλογές και να οδηγήσει τον χρήστη στην ιστοσελίδα ενός retailer για να ολοκληρώσει την αγορά. Σε πιο προηγμένο μοντέλο, όμως, ολόκληρη η συναλλαγή μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσα στο ίδιο το chatbot, χωρίς ο καταναλωτής να επισκεφθεί ποτέ το ηλεκτρονικό κατάστημα.
Οι μισοί καταναλωτές χρησιμοποιούν ήδη chatbot στην αναζήτηση
Αυτή τη στιγμή, περίπου οι μισοί καταναλωτές ξεκινούν τουλάχιστον περιστασιακά την αναζήτηση προϊόντων μέσω ενός chatbot, σύμφωνα με τον Νέιθαν Φέδερ της Morgan Stanley.
Το ποσοστό όσων φθάνουν μέχρι την ολοκλήρωση της αγοράς μέσα από ένα AI σύστημα παραμένει, ωστόσο, πολύ μικρό.
Η Morgan Stanley περιμένει ότι αυτό θα διευρυνθεί σταδιακά, καθώς οι καταναλωτές εξοικειώνονται περισσότερο με την τεχνολογία και τα εργαλεία βελτιώνονται.
Οι πλήρως αυτόνομες αγορές, στις οποίες ο agent αναλαμβάνει ολόκληρη τη διαδικασία, αναμένεται να αυξηθούν, αλλά τουλάχιστον για τα επόμενα χρόνια το μεγαλύτερο μέρος της χρήσης πιθανότατα θα παραμείνει στα πρώτα και μεσαία στάδια της αγοραστικής διαδικασίας: αναζήτηση, ανακάλυψη, σύγκριση και επιλογή προϊόντων.
ΗΠΑ και Κίνα προηγούνται
Η υιοθέτηση του agentic shopping παρουσιάζει ήδη σημαντικές διαφοροποιήσεις ανά γεωγραφική περιοχή.
Οι ΗΠΑ και η Κίνα, οι δύο μεγαλύτερες αγορές ηλεκτρονικού εμπορίου παγκοσμίως και μεταξύ εκείνων με τη μεγαλύτερη διείσδυση του e-commerce, βρίσκονται στην πρώτη γραμμή.
Σύμφωνα με έρευνα AlphaWise της Morgan Stanley, περίπου το 30% των Κινέζων καταναλωτών χρησιμοποίησε εργαλεία AI για αγορές μέσα στον τελευταίο μήνα. Στη Βραζιλία, το αντίστοιχο ποσοστό ήταν περίπου 12%.
Ένας παράγοντας που εξηγεί τη διαφορά είναι ο διαφορετικός ρυθμός καινοτομίας των εταιρειών. Η Morgan Stanley θεωρεί, ωστόσο, ότι αυτό είναι κυρίως ζήτημα χρόνου, καθώς το μοντέλο της αναζήτησης και σύγκρισης προϊόντων μέσω AI μπορεί να εφαρμοστεί σχεδόν σε κάθε αγορά.
Το μεγάλο εμπόδιο της εμπιστοσύνης
Πολύ μεγαλύτερη πρόκληση αποτελεί η εμπιστοσύνη.
Οι καταναλωτές εμφανίζονται ήδη αρκετά άνετοι με τη χρήση AI για να αναζητήσουν ή να ανακαλύψουν προϊόντα. Είναι όμως πολύ λιγότερο πρόθυμοι να παραδώσουν σε έναν αλγόριθμο τον πλήρη έλεγχο μιας συναλλαγής.
Άλλο είναι να ζητεί κάποιος από ένα chatbot να βρει τα καλύτερα παπούτσια για τρέξιμο και άλλο να του επιτρέπει να επιλέξει το προϊόν, να αποφασίσει τον πωλητή και να χρεώσει αυτόματα την κάρτα του.
Καθώς αυξάνεται η εξοικείωση με τα agentic συστήματα, οι χρήσεις μπορούν να διευρυνθούν. Οι εταιρείες θα είναι εκείνες που θα αναπτύξουν την τεχνολογία, όμως τελικά οι καταναλωτές θα αποφασίσουν πόσο μακριά θα φθάσει η αυτοματοποίηση.
Ποιος θα ελέγχει τον πελάτη;
Εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο αναπάντητο ερώτημα για το μέλλον του ηλεκτρονικού εμπορίου: ποιος θα ελέγχει τελικά το customer journey;
Θα παραμείνουν οι retailers στο κέντρο της συναλλαγής ή θα μετακινηθεί η σχέση με τον πελάτη προς γενικής χρήσης AI agents και chatbots;
Σήμερα, οι retailers διαθέτουν σημαντικά πλεονεκτήματα. Γνωρίζουν το ιστορικό αγορών του πελάτη, έχουν αποθηκευμένα τα στοιχεία πληρωμής και αποστολής και, κυρίως, διαθέτουν ήδη τη σχέση εμπιστοσύνης.
Ο καταναλωτής γνωρίζει ότι εάν αγοράσει από έναν μεγάλο retailer θα παραλάβει κατά πάσα πιθανότητα αυτό που παρήγγειλε και, εάν υπάρξει πρόβλημα, θα έχει τη δυνατότητα επιστροφής χρημάτων.
Για τον λόγο αυτό, τουλάχιστον στα πρώτα στάδια της μετάβασης, οι retailers εκτιμάται ότι θα διατηρήσουν τον έλεγχο της τελικής αγοράς.
Παράλληλα, μπορούν να αναπτύξουν δικούς τους AI agents μέσα στις ιστοσελίδες και τις εφαρμογές τους, βοηθώντας τους πελάτες να βρίσκουν ταχύτερα το κατάλληλο προϊόν από το διαθέσιμο απόθεμα.
Η απειλή των ανεξάρτητων AI agents
Μεσοπρόθεσμα, ωστόσο, οι εξωτερικοί agents διαθέτουν ένα ισχυρό πλεονέκτημα: δεν περιορίζονται στο απόθεμα ενός μόνο καταστήματος.
Μπορούν να αναζητούν ταυτόχρονα σε πολλές ιστοσελίδες, να συγκρίνουν τιμές και να εντοπίζουν την καλύτερη διαθέσιμη προσφορά.
Εάν οι καταναλωτές αρχίσουν να εμπιστεύονται περισσότερο αυτή τη διαδικασία, η ισορροπία ισχύος θα μπορούσε να μετακινηθεί από τα ηλεκτρονικά καταστήματα προς τους AI assistants.
Και μαζί με αυτήν θα μπορούσαν να αλλάξουν και τα οικονομικά του e-commerce.
Μπορεί η AI να δημιουργήσει πραγματικά νέες πωλήσεις;
Ένα από τα κρίσιμα ερωτήματα για τους επενδυτές είναι εάν το agentic commerce θα δημιουργήσει πρόσθετες πωλήσεις ή απλώς θα μεταφέρει υπάρχουσες συναλλαγές από ένα κανάλι σε ένα άλλο.
Η χρήση ενός agent συνεπάγεται πρόσθετο κόστος. Κάθε συνομιλία με ένα μεγάλο γλωσσικό μοντέλο και κάθε ερώτημα που επεξεργάζεται είναι ακριβότερο από μια συμβατική αναζήτηση με λέξεις-κλειδιά.
Η οικονομική εξίσωση γίνεται ελκυστική εφόσον το AI μπορεί να αυξήσει τις πιθανότητες αγοράς.
Η καλύτερη στόχευση, η κατανόηση των πραγματικών αναγκών του χρήστη και η παρουσίαση του κατάλληλου προϊόντος την κατάλληλη στιγμή μπορούν να οδηγήσουν σε μια συναλλαγή που διαφορετικά δεν θα είχε πραγματοποιηθεί.
Εάν αυτές οι πρόσθετες πωλήσεις αυξηθούν και παράλληλα το κόστος λειτουργίας των AI μοντέλων συνεχίσει να μειώνεται, τότε το agentic commerce μπορεί να γίνει ιδιαίτερα κερδοφόρο.
Το μεγάλο στοίχημα των διαφημίσεων
Μια δεύτερη κρίσιμη παράμετρος αφορά στη διαφήμιση, η οποία αποτελεί βασική πηγή κερδοφορίας για πολλές μεγάλες πλατφόρμες ηλεκτρονικού εμπορίου.
Σήμερα, προμηθευτές και brands πληρώνουν ώστε τα προϊόντα τους να εμφανίζονται στις πρώτες θέσεις των αποτελεσμάτων μιας αναζήτησης. Σε αρκετά μεγάλα marketplaces, μεγάλο μέρος —και σε ορισμένες περιπτώσεις σχεδόν το σύνολο— των κερδών προέρχεται από αυτή την on-site διαφημιστική δραστηριότητα.
Η AI δημιουργεί τόσο ευκαιρία όσο και απειλή.
Εάν η αναζήτηση γίνει ακριβέστερη, οι κορυφαίες θέσεις μπορούν να αποκτήσουν ακόμη μεγαλύτερη αξία για τους προμηθευτές, καθώς θα απευθύνονται σε καλύτερα στοχευμένους καταναλωτές.
Από την άλλη πλευρά, ένας χρήστης που ζητεί από ένα chatbot «την καλύτερη επιλογή» περιμένει πιθανότατα ότι θα λάβει την αντικειμενικά καλύτερη απάντηση και όχι εκείνη του διαφημιζόμενου που πλήρωσε περισσότερο.
Αυτό δημιουργεί ένα δυνητικά μεγάλο πρόβλημα για το υφιστάμενο μοντέλο διαφημίσεων.
Ο κίνδυνος μετακίνησης των διαφημιστικών εσόδων
Σε μια συμβατική μηχανή αναζήτησης ή ένα marketplace, οι καταναλωτές έχουν μάθει ότι τα πρώτα αποτελέσματα μπορεί να είναι πληρωμένα και ότι ακολουθούν τα οργανικά.
Στο περιβάλλον ενός AI assistant, οι προσδοκίες είναι διαφορετικές.
Εάν οι καταναλωτές δεν αποδεχθούν την παρουσία πληρωμένων προτάσεων μέσα στις απαντήσεις των agents, διαφημιστικά κονδύλια θα μπορούσαν να μετακινηθούν μακριά από τις σημερινές πλατφόρμες e-commerce.
Πρόκειται για υπαρκτό κίνδυνο, δεδομένου ότι η διαφήμιση αποτελεί μία από τις πιο κερδοφόρες δραστηριότητες των μεγάλων marketplaces.
Μέχρι στιγμής, πάντως, οι επιπτώσεις φαίνεται να είναι μικρότερες από εκείνες που φοβόταν αρχικά η αγορά.
Ποιοι θα είναι οι νικητές
Παρά τη νέα τεχνολογία, οι βασικοί κανόνες του λιανεμπορίου δύσκολα θα εξαφανιστούν.
Το agentic commerce μπορεί να βελτιώσει δραστικά το e-commerce ως ψηφιακή υπηρεσία, όμως στο τέλος της διαδικασίας εξακολουθεί να υπάρχει ένα φυσικό προϊόν που πρέπει να βρεθεί, να τιμολογηθεί, να αποθηκευτεί και να παραδοθεί στον σωστό καταναλωτή.
Η Morgan Stanley ξεχωρίζει τρεις βασικούς παράγοντες που μπορούν να καθορίσουν τους νικητές.
Πρώτον, η ποικιλία προϊόντων και το σωστό απόθεμα στο σωστό σημείο, ώστε η παραγγελία να φθάνει γρήγορα στον καταναλωτή.
Δεύτερον, η ικανότητα και η διάθεση για τεχνολογική καινοτομία. Οι επιχειρήσεις που θα αναπτύξουν δικούς τους agents, θα δημιουργήσουν συνεργασίες και θα ενσωματώσουν γρήγορα νέα AI εργαλεία αναμένεται να βρεθούν σε πλεονεκτικότερη θέση.
Τρίτον, τα συμπληρωματικά περιουσιακά στοιχεία. Μια marketplace πλατφόρμα που διαθέτει παράλληλα logistics, προγράμματα πιστότητας και χρηματοοικονομικές υπηρεσίες θα έχει περισσότερα εργαλεία για να διατηρήσει τον πελάτη μέσα στο δικό της οικοσύστημα.
Πότε το agentic commerce θα γίνει πραγματικό megatrend
Για τους επενδυτές, το ζητούμενο είναι να εντοπίσουν εγκαίρως τη στιγμή κατά την οποία το agentic commerce θα πάψει να αποτελεί πείραμα και θα εξελιχθεί σε μόνιμο μοχλό ανάπτυξης.
Ένα πρώτο σημάδι θα είναι οι ανακοινώσεις των ίδιων των εταιρειών: εάν τα εργαλεία που σήμερα βρίσκονται σε πιλοτική φάση αρχίσουν να ενσωματώνονται μαζικά στις πραγματικές εμπορικές λειτουργίες.
Ένα δεύτερο είναι η συμπεριφορά των καταναλωτών και το κατά πόσο αυξάνεται η χρήση AI εργαλείων στην αρχή της διαδικασίας αγοράς. Η εκτίμηση είναι ότι όσο περισσότερο εδραιώνεται η AI στην αναζήτηση και την ανακάλυψη προϊόντων, τόσο πιθανότερο είναι να κινηθεί σταδιακά και προς την τελική ολοκλήρωση της συναλλαγής.
Και υπάρχει ένας ακόμη, απλούστερος δείκτης: η ίδια η καθημερινή συμπεριφορά των χρηστών. Εάν όλο και περισσότεροι καταναλωτές, αντί να ανοίγουν μια μηχανή αναζήτησης ή την εφαρμογή ενός retailer, αρχίζουν την αγορά τους ρωτώντας ένα AI chatbot, η αλλαγή θα έχει ήδη ξεκινήσει.
Συνήθως, όπως επισημαίνει η Morgan Stanley, πρώτα αλλάζει η συμπεριφορά και στη συνέχεια ακολουθούν τα χρήματα.
Διαβάστε επίσης
Κατοικία: Πόσο αυξήθηκαν οι τιμές στα ελληνικά νησιά – «Πρωταθλήτρια» η Κρήτη με +50% στην πενταετία
Μύκονος: Ποια ακίνητα βγαίνουν στο σφυρί το επόμενο διάστημα (pics)
Διπλή επιστροφή ενοικίου έως 1.600 ευρώ για εκπαιδευτικούς και υγειονομικούς
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.