Σε ένα νέο και σαφώς πιο απαιτητικό περιβάλλον εισέρχεται η αγορά των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, καθώς η ταχύτατη ανάπτυξη της πράσινης παραγωγής στην Ελλάδα αρχίζει να δημιουργεί πιέσεις στις υποδομές, στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και, κατ’ επέκταση, στη χρηματοδότηση νέων επενδύσεων.
Τις προκλήσεις αυτές, αλλά και τον ρόλο που καλούνται να διαδραματίσουν οι τράπεζες στην επόμενη φάση της ενεργειακής μετάβασης, ανέδειξε ο Βασίλης Καραμούζης, Γενικός Διευθυντής Εταιρικής και Επενδυτικής Τραπεζικής της Εθνικής Τράπεζας, μιλώντας στο 10ο Ενεργειακό Φόρουμ Νοτιοανατολικής Ευρώπης στη Θεσσαλονίκη.
Η Ελλάδα έχει ήδη διανύσει σημαντική απόσταση στην πράσινη μετάβαση. Το 2025 οι ΑΠΕ κάλυψαν περισσότερο από το 50% της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ η εγκατεστημένη ισχύς ξεπέρασε τα 18 GW. Ο αναθεωρημένος Εθνικός Σχεδιασμός για την Ενέργεια και το Κλίμα ανεβάζει ακόμη περισσότερο τον πήχη, προβλέποντας εγκατεστημένη ισχύ 28 GW και συμμετοχή των ΑΠΕ περίπου 80% έως το 2030.
Πίσω όμως από αυτούς τους εντυπωσιακούς αριθμούς διαμορφώνεται ένα νέο τοπίο κινδύνων. Και το ζήτημα πλέον δεν είναι μόνο πόσα έργα ΑΠΕ μπορούν να κατασκευαστούν, αλλά πόσα από αυτά μπορούν να λειτουργήσουν αποδοτικά και, κυρίως, να παραμείνουν επαρκώς χρηματοδοτήσιμα.
Οι περικοπές χτυπούν «καμπανάκι»
Το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι περικοπές της πράσινης παραγωγής. Από μόλις 228 GWh το 2023, οι περικοπές αυξήθηκαν σε 1.867 GWh το 2025, αντιστοιχώντας στο 6,6% της συνολικής παραγωγής ΑΠΕ. Για το 2026 εκτιμάται ότι το ποσοστό θα ξεπεράσει το 10%.
Η εξέλιξη αυτή μετατρέπει ένα μέχρι πρότινος κυρίως τεχνικό πρόβλημα σε οικονομικό και χρηματοδοτικό κίνδυνο. Όσο μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής ενός έργου δεν μπορεί να διοχετευθεί στο σύστημα, τόσο μεγαλύτερη είναι η πίεση στα έσοδα και στις ταμειακές του ροές. Και αυτό είναι κρίσιμο για τις τράπεζες που καλούνται να αξιολογήσουν τη δυνατότητα αποπληρωμής των δανείων.
Στο σημείο αυτό, η αποθήκευση ενέργειας αποκτά κομβική σημασία. Οι μπαταρίες μπορούν να απορροφούν την πλεονάζουσα παραγωγή όταν υπάρχει υπερπροσφορά και να την επιστρέφουν στο σύστημα όταν η ζήτηση αυξάνεται. Παράλληλα, μπορούν να περιορίσουν τις περικοπές και να μειώσουν τις ώρες κατά τις οποίες οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας μηδενίζονται ή περνούν σε αρνητικό έδαφος.
Ωστόσο, η ανάπτυξη της αποθήκευσης δεν έχει ακόμη φτάσει στον απαιτούμενο ρυθμό. Παρά τις δημοπρασίες για 900 MW μπαταριών την περίοδο 2023-2025, η εγκατεστημένη ισχύς αναμένεται να φτάσει μόλις τα 700 MW έως το τέλος του 2026, έναντι στόχου 4,3 GW το 2030.
Δίκτυα και τιμές πιέζουν τις επενδύσεις
Την ίδια ώρα, σημαντική είναι και η πίεση στα δίκτυα. Τα εκκρεμή αιτήματα σύνδεσης για έργα ΑΠΕ ξεπερνούν τα 30 GW, γεγονός που καταδεικνύει το μέγεθος του προβλήματος. Ο ΑΔΜΗΕ έχει διευρύνει το δεκαετές επενδυτικό του πλάνο στα 7,8 δισ. ευρώ, ενώ ο ΔΕΔΔΗΕ υλοποιεί πρόγραμμα περίπου 3 δισ. ευρώ. Ωστόσο, η επέκταση των δικτύων πρέπει να συμβαδίσει με την ταχύτητα ανάπτυξης των ΑΠΕ.
Πρόσθετη πίεση δημιουργεί και η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Παρά το γεγονός ότι η μέση τιμή της αγοράς επόμενης ημέρας κινήθηκε περίπου στα 100-105 ευρώ/MWh την περίοδο 2024-2025, η ενδοημερήσια μεταβλητότητα είναι πλέον ιδιαίτερα έντονη.
Μόνο το πρώτο τρίμηνο του 2026 καταγράφηκαν 240 ώρες με μηδενικές ή αρνητικές τιμές, έναντι μόλις 13 ωρών το αντίστοιχο διάστημα του 2025. Παράλληλα, η αγορά των διμερών συμβάσεων πώλησης ηλεκτρικής ενέργειας, των γνωστών PPAs, παραμένει περιορισμένη. Μόλις το 35%-40% της εγκατεστημένης ισχύος λειτουργεί με συμβάσεις σταθερής τιμής, με το υπόλοιπο να παραμένει περισσότερο εκτεθειμένο στις διακυμάνσεις της αγοράς.
Από την πράσινη μετάβαση στην «bankability»
Όλα αυτά αλλάζουν και τον τρόπο με τον οποίο οι τράπεζες προσεγγίζουν τις ενεργειακές επενδύσεις. Η εποχή κατά την οποία ένα έργο ΑΠΕ μπορούσε να βασίζεται σχεδόν αποκλειστικά σε προβλέψιμα και εξασφαλισμένα έσοδα υποχωρεί. Στο εξής, η αξιολόγηση θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη περισσότερες παραμέτρους: την έκθεση στις τιμές, τις περικοπές παραγωγής, την αποθήκευση, τη δυνατότητα σύνδεσης και την ποιότητα των συμβάσεων πώλησης.
Μέχρι το 2030 εκτιμάται ότι θα απαιτηθούν στην Ελλάδα περίπου 20 δισ. ευρώ επενδύσεων σε ΑΠΕ και αποθήκευση, από τα οποία 7,5-10 δισ. ευρώ αναμένεται να προέλθουν από τις ελληνικές τράπεζες.
Το μέγεθος αυτό δείχνει ότι ο τραπεζικός τομέας δεν θα είναι απλώς χρηματοδότης της μετάβασης, αλλά βασικός παράγοντας για την υλοποίησή της. Ταυτόχρονα, όμως, θα πρέπει να αναπτύξει ακόμη μεγαλύτερη εξειδίκευση σε νέες κατηγορίες επενδύσεων, όπως η αποθήκευση, τα υπεράκτια αιολικά, τα data centers και οι υποθαλάσσιες ηλεκτρικές διασυνδέσεις.
Σημαντικό ρόλο θα διαδραματίσουν και νέα εργαλεία διαχείρισης κινδύνου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί το Energy Baseload Swap της Εθνικής Τράπεζας, που περιορίζει την έκθεση στη μεταβλητότητα των τιμών και συμβάλλει στη σταθεροποίηση των ταμειακών ροών παραγωγών και καταναλωτών.
Η Ελλάδα ως ενεργειακός κόμβος
Παράλληλα με τις ΑΠΕ, ο Βασίλης Καραμούζης ανέδειξε τη σημασία των διεθνών διασυνδέσεων. Ο Κάθετος Διάδρομος LNG, οι διασυνδέσεις με την Κύπρο και το Ισραήλ μέσω του Great Sea Interconnector και η ηλεκτρική διασύνδεση GREGY με την Αίγυπτο μπορούν να ενισχύσουν τον ρόλο της Ελλάδας ως περιφερειακού ενεργειακού κόμβου.
Στην ίδια κατεύθυνση εντάσσεται και η ανάγκη διατήρησης επαρκούς συμβατικής παραγωγής κατά τη διάρκεια της μετάβασης. Το φυσικό αέριο, όπως σημείωσε, μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς τις ΑΠΕ, προσφέροντας την απαραίτητη ευελιξία στο σύστημα. Εμβληματικό παράδειγμα αποτελεί η νέα μονάδα συνδυασμένου κύκλου 840 MW στην Αλεξανδρούπολη, επένδυση ύψους 400 εκατ. ευρώ που χρηματοδοτείται από την Εθνική Τράπεζα, σε συνδυασμό με το παρακείμενο FSRU.
Το μεγάλο στοίχημα, επομένως, για την επόμενη ημέρα είναι η ενεργειακή μετάβαση να μην είναι μόνο πράσινη, αλλά και bankable. Και αυτό σημαίνει επαρκή δίκτυα και αποθήκευση, προβλέψιμες ταμειακές ροές, σωστή κατανομή κινδύνων, σύγχρονα χρηματοδοτικά εργαλεία και στενή συνεργασία τραπεζών, επενδυτών και Πολιτείας.
Διαβάστε ακόμη
«Σπίτι μου 3»: Το νέο σχέδιο για φθηνά στεγαστικά που πάει στη ΔΕΘ
Κτηματολόγιο: Ψηφιακό «ξεμπλοκάρισμα» για ακίνητα με λάθη στον χάρτη
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.