Για μεγάλο μέρος των αρχών της δεκαετίας του 2020, σχεδόν κάθε συζήτηση για τις χρηματοπιστωτικές αγορές φαινόταν να περιλαμβάνει μεταφορές και αναφορές στον κόσμο της αεροπορίας.
Ο πληθωρισμός στις ανεπτυγμένες χώρες είχε εκτοξευθεί και οι κεντρικοί τραπεζίτες είχαν αυξήσει, αν και καθυστερημένα, τα επιτόκια σε μια προσπάθεια να «ψύξουν» τις οικονομίες τους. Το μεγάλο ερώτημα ήταν αν θα μπορούσαν να το επιτύχουν χωρίς να οδηγηθούν σε ύφεση.
Αν η νομισματική σύσφιξη ήταν υπερβολική, η παραγωγική δραστηριότητα θα συμπιεζόταν από την οικονομία μαζί με τον πληθωρισμό: μια «σκληρή προσγείωση». Όσοι το έκαναν σωστά θα ανταμειφθούν με μια «ομαλή προσγείωση», στην οποία ο πληθωρισμός θα υποχωρούσε, αλλά η οικονομία θα απέφευγε την ύφεση. Η ιστορία, δυστυχώς, έδειξε ότι οι σκληρές προσγειώσεις είναι πολύ πιο συχνές από τις ομαλές.
Όποιος πρότεινε ένα τρίτο σενάριο —«καμία προσγείωση», στο οποίο τόσο ο πληθωρισμός όσο και η ανάπτυξη θα συνέχιζαν να είναι σε υψηλά επίπεδα— θα μπορούσε να περιμένει απότομη απόρριψη από τους κεντρικούς τραπεζίτες.
Αν μεταφερθούμε όμως στο σήμερα όπου η σημαντικότερη κεντρική τράπεζα του κόσμου έχει πράγματι επιλέξει τη διαρκή άνοδο. Ο προτιμώμενος δείκτης της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ για τον αμερικανικό πληθωρισμό δεν έπεσε ποτέ στον στόχο του 2%, φτάνοντας στο χαμηλότερο σημείο του 2,3% κατά τη διάρκεια των 12 μηνών έως τον Απρίλιο του 2025. Η τελευταία μέτρηση, για τον Μάιο, ήταν 4,1%. Οι τιμές έχουν αυξηθεί σχεδόν εξίσου γρήγορα στην Αυστραλία (4%) και εξακολουθούν επίσης να ξεπερνούν τους στόχους στη Βρετανία και στην Ευρωζώνη (και στις δύο περιπτώσεις 2,8%).
Τόσο οι επενδυτές όσο και οι καταναλωτές αναμένουν ότι ο πληθωρισμός πάνω από τον στόχο θα συνεχιστεί. Στην πιο πρόσφατη μηνιαία έρευνα της Bank of America μεταξύ διαχειριστών κεφαλαίων, το 54% των συμμετεχόντων δεν ανέμενε «προσγείωση» για την παγκόσμια οικονομία τους επόμενους 12 μήνες.
Στην τελευταία έρευνα του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν μεταξύ Αμερικανών καταναλωτών, ο μέσος όρος των ερωτηθέντων προέβλεπε πληθωρισμό 4,2% για το επόμενο έτος.
Η άνοδος των τιμών της ενέργειας από τον Φεβρουάριο, όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ άρχισαν να βομβαρδίζουν το Ιράν, έχει επιδεινώσει την κατάσταση. Ωστόσο, το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι ο πληθωρισμός δεν έχει πέσει κάτω από το 2% από τις αρχές του 2021. Ερωτηθέντες του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν αναμένουν πλέον ότι θα κυμανθεί κατά μέσο όρο πάνω από 3% μακροπρόθεσμα.
Ποια είναι, λοιπόν, τα διδάγματα των τελευταίων πέντε ετών σχετικά με τις επενδύσεις εν μέσω υψηλού πληθωρισμού; Το κύριο δίδαγμα, όπως ήταν αναμενόμενο, είναι ότι αξίζει να επενδύει κανείς σε πραγματικά περιουσιακά στοιχεία και ροές εισοδήματος.
Εκτός από την Κίνα, όλες οι μεγαλύτερες χρηματιστηριακές αγορές του κόσμου έχουν αποδώσει από αρκετά καλά έως εντυπωσιακά αποτελέσματα από τότε που οι τιμές καταναλωτή εκτοξεύτηκαν το 2021. Αυτό οφείλεται εν μέρει στην εκπληκτικά γρήγορη αύξηση των κερδών αλλά και στην ακόμη ταχύτερη πρόοδο στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης.
Ακόμη και χωρίς αυτά τα στοιχεία, όμως, οι μετοχές θα εξακολουθούσαν να αντιπροσωπεύουν δικαιώματα επί πραγματικών κερδών που αυξάνονται παράλληλα με τις άλλες τιμές, προστατεύοντας την αξία τους από την πληθωριστική διάβρωση.
Με παρόμοια λογική, τα ομόλογα έχουν προσφέρει στους επενδυτές τους μια άθλια πενταετία. Ένας δείκτης του Bloomberg για τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα έχει χάσει περίπου το 20% της πραγματικής του αξίας. Το μεγαλύτερο μέρος της απώλειας προήλθε από τη διαβρωτική επίδραση του πληθωρισμού στις πληρωμές τοκομεριδίου και κεφαλαίου. Εάν οι σημερινοί κάτοχοι ομολόγων φοβούνται μελλοντικές πληθωριστικές εξάρσεις, θα απαιτήσουν ακόμη υψηλότερες αποδόσεις ως αντιστάθμιση, προκαλώντας και πάλι το ίδιο διπλό πλήγμα.
Το τελικό δίδαγμα είναι ότι ο πληθωρισμός οδηγεί σε τρελές διακυμάνσεις ακόμη και εκείνα τα περιουσιακά στοιχεία που τον ξεπερνούν μακροπρόθεσμα. Ο χρυσός, η κλασική αντιστάθμιση κατά της υποτίμησης, έχει χάσει σχεδόν το ένα τέταρτο της αξίας του από το υψηλό που σημείωσε τον Ιανουάριο.
Αν και ο πληθωρισμός επιμένει, οι επενδυτές ανησυχούν ότι η προηγούμενη μανία για το μέταλλο —που πυροδοτήθηκε από όσους προσπαθούσαν να προστατεύσουν τα χαρτοφυλάκιά τους από τον πληθωρισμό— το έχει οδηγήσει σε φούσκα.
Το 2022, οι τιμές των μετοχών και των εμπορικών ακινήτων κατέρρευσαν μαζί με αυτές των ομολόγων, λόγω ανησυχιών για τις επιπτώσεις των απότομα αυξημένων επιτοκίων.
Ο κόσμος χωρίς «προσγείωση», σύμφωνα με τον Economist είναι λιγότερο σταθερός, διότι ο υψηλός πληθωρισμός δεν υποτιμά απλώς τα νομίσματα.
Προτρέπει τους επενδυτές και τους καταναλωτές να συμπεριφέρονται πιο απρόβλεπτα, δημιουργώντας τη δική τους μεταβλητότητα. Ακριβώς για αυτόν τον λόγο, πριν από μερικά χρόνια ήταν συνηθισμένο να ακούγεται ότι το σενάριο της «απρόσκοπτης πορείας» ήταν στην πραγματικότητα ένα ενδιάμεσο σενάριο: η πτήση θα ήταν τόσο ταραχώδης που το «αεροπλάνο» θα έπρεπε τελικά να προσγειωθεί. Ό,τι κι αν πιστεύετε για αυτή τη λογική, τέτοιες συζητήσεις έχουν από καιρό σιγάσει. Οπότε, τουλάχιστον για την ώρα, απολαύστε την πτήση.
Διαβάστε ακόμη
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.