Η πρόωρη αποχώρηση της Ίζαμπελ Σνάμπελ από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αναμένεται να ανατρέψει τις ισορροπίες στο εσωτερικό της ΕΚΤ και να επιταχύνει τη μάχη για τις κορυφαίες θέσεις της κεντρικής τράπεζας, συμπεριλαμβανομένης της διαδοχής της Προέδρου Κριστίν Λαγκάρντ.
Η ανακοίνωση ότι η Γερμανίδα οικονομολόγος, μέλος της Εκτελεστικής Επιτροπής θα αποχωρήσει τον Ιανουάριο, έναν χρόνο πριν από τη λήξη της θητείας της, δημιουργεί ένα σημαντικό κενό στην ανώτατη διοίκηση της ΕΚΤ μέσα σε διάστημα μόλις τριών μηνών, αυξάνοντας την πίεση στις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να ξεκινήσουν άμεσα τις διαπραγματεύσεις.
Η συγκυρία είναι ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς η Λαγκάρντ και ο επικεφαλής οικονομολόγος της ΕΚΤ, Φίλιπ Λέιν, αναμένεται να ολοκληρώσουν τη θητεία τους το 2027, ενώ η ίδια η Πρόεδρος της ΕΚΤ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο να αποχωρήσει νωρίτερα.
Το αποτέλεσμα είναι να θεωρείται πλέον πολύ πιθανό ένα συνολικό πολιτικό πακέτο συμφωνίας, όπου οι κυβερνήσεις θα μοιράσουν τις κορυφαίες θέσεις της ΕΚΤ, προκειμένου να επιτευχθούν ισορροπίες μεταξύ Βορρά και Νότου, μεγάλων και μικρότερων κρατών-μελών, αλλά και μεταξύ διαφορετικών σχολών σκέψης στη νομισματική πολιτική.
Η μάχη Κνοτ – ντε Κος και τα στρατόπεδα Βόρειας και Νότιας Ευρώπης
Η πρώτη μεγάλη αντιπαράθεση αφορά ήδη τους πιθανούς υποψηφίους για τη διαδοχή της Λαγκάρντ.
Η Ισπανία και η Ολλανδία έχουν ήδη αρχίσει να προωθούν τους δικούς τους υποψηφίους, σε μια ένδειξη ότι η μάχη έχει ξεκινήσει.
Ο Ολλανδός πρωθυπουργός Ρομπ Γέτεν δήλωσε ήδη σε συνέντευξη του ότι πολλές χώρες της Ευρώπης θα θεωρούσαν τον Κλας Κνοτ «ιδανική επιλογή» για την Προεδρία της ΕΚΤ.
Ο Κλας Κνοτ είναι πρώην διοικητής της Τράπεζας της Ολλανδίας, θέση που κατείχε από το 2011 έως το 2025, και ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα πρόσωπα της ευρωπαϊκής νομισματικής κοινότητας. Κατά τη διάρκεια της 14ετούς θητείας του συμμετείχε στο Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ, ενώ διετέλεσε και πρόεδρος του Συμβουλίου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (Financial Stability Board). Θεωρείται ένας από τους πιο έμπειρους κεντρικούς τραπεζίτες της Ευρώπης, με ισχυρό προφίλ σε θέματα νομισματικής πολιτικής και χρηματοπιστωτικής σταθερότητας
Το προφίλ του είναι ιδιαίτερα ισχυρό σε θέματα χρηματοπιστωτικής σταθερότητας και αντιμετώπισης πληθωριστικών πιέσεων. Κατά τη διάρκεια της ενεργειακής κρίσης και της ανόδου του πληθωρισμού τάχθηκε υπέρ μιας πιο αποφασιστικής στάσης της ΕΚΤ, γεγονός που τον τοποθετεί πιο κοντά στη λεγόμενη «σκληρή γραμμή» της νομισματικής πολιτικής.
Το μειονέκτημά του είναι ακριβώς αυτή η εικόνα του «γερακιού», καθώς ορισμένες κυβερνήσεις θεωρούν ότι η επόμενη φάση για την ΕΚΤ απαιτεί μεγαλύτερη ισορροπία μεταξύ της μάχης κατά του πληθωρισμού και της στήριξης της ανάπτυξης.
Στον αντίποδα, η Ισπανία προωθεί τον Πάμπλο Ερνάντες ντε Κος. Ο Ισπανός οικονομολόγος είναι πρώην διοικητής της Τράπεζας της Ισπανίας και πρώην μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ. Σήμερα είναι γενικός διευθυντής της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών (BIS), γνωστής και ως «τράπεζας των κεντρικών τραπεζών».
Ο Πέδρο Σάντσεθ υποστήριξε ότι ο ντε Κος διαθέτει «την ηγεσία, την ικανότητα και τη γνώση» για να αναλάβει την κορυφαία θέση της ΕΚΤ.
Το πλεονέκτημα του ντε Κος είναι το τεχνοκρατικό του προφίλ, η διεθνής εμπειρία του και η αποδοχή του από την κοινότητα των κεντρικών τραπεζιτών. Ωστόσο, υπάρχουν και παράγοντες που μπορεί να δυσκολέψουν την υποψηφιότητά του.
Ένας από αυτούς αφορά τη θέση του στη BIS. Ορισμένοι παράγοντες εκτιμούν ότι μια γρήγορη αποχώρησή του από την ηγεσία της BIS θα μπορούσε να προκαλέσει ζητήματα αξιοπιστίας για έναν θεσμό που θεωρείται η «τράπεζα των κεντρικών τραπεζών».
Παράλληλα, υπάρχουν ανησυχίες ότι η αποχώρησή του θα μπορούσε να ανοίξει χώρο για πιέσεις από την αμερικανική πλευρά, ώστε να τοποθετηθεί Αμερικανός γενικός διευθυντής στη BIS, σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη περίοδο για τις σχέσεις μεταξύ του υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ και της Federal Reserve, αλλά και ευρύτερα για τις διατλαντικές σχέσεις.
Οι κεντρικοί τραπεζίτες θα ήθελαν να αποφύγουν μια πολιτική αντιπαράθεση γύρω από την ηγεσία ενός θεσμού, όπως η BIS, που βρίσκεται στο επίκεντρο του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Η Γαλλία, ο Μακρόν και ο παράγοντας των προεδρικών εκλογών
Η μεγάλη εξίσωση, ωστόσο, δεν αφορά μόνο τον Βορρά και τον Νότο της Ευρώπης. Η Γαλλία αναμένεται να αποτελέσει τον τρίτο μεγάλο παίκτη στο παζάρι, καθώς το Παρίσι ενδιαφέρεται έντονα τόσο για την Προεδρία της ΕΚΤ όσο και για τη θέση του επικεφαλής οικονομολόγου.
Μια γερμανική προσπάθεια για την κατάληψη της κορυφαίας θέσης στην ΕΚΤ θα έφερνε το Βερολίνο σε ευθεία αντιπαράθεση με το Παρίσι, το οποίο επίσης διεκδικεί τον κρίσιμο ρόλο.
Η γαλλική πλευρά εξετάζει δύο βασικές υποψηφιότητες για τη θέση του επικεφαλής οικονομολόγου της ΕΚΤ και μάλιστα δύο γυναίκες, γεγονός που «κουμπώνει» με την πάγια πρόθεση της Τράπεζας να διατηρεί γυναικεία παρουσία στο ΔΣ, ειδικά δε, μετά και την αποχώρηση της Σνάμπελ.
Πρόκειται για την Ανιές Μπενασί-Κερέ, υποδιοικήτρια της Τράπεζας της Γαλλίας, και τη Λοράνς Μπουν, πρώην επικεφαλής οικονομολόγο του ΟΟΣΑ και σήμερα επικεφαλής εταιρικής και επενδυτικής τραπεζικής της Santander στη Γαλλία.
Η Μπενασί-Κερέ διαθέτει ισχυρό τεχνοκρατικό προφίλ, εμπειρία σε διεθνείς οργανισμούς και θεωρείται πρόσωπο με βαθιά γνώση της νομισματικής πολιτικής. Η παρουσία της στην Τράπεζα της Γαλλίας και η συμμετοχή της σε ευρωπαϊκές και διεθνείς συζητήσεις για την οικονομία αποτελούν βασικά πλεονεκτήματα.
Η Λοράνς Μπουν, από την άλλη πλευρά, διαθέτει σημαντική εμπειρία σε θέματα ανάπτυξης, διεθνών οικονομικών σχέσεων και πολιτικής ανάλυσης, έχοντας προηγουμένως βρεθεί στην κορυφή του οικονομικού επιτελείου του ΟΟΣΑ.
Ωστόσο, ο συνδυασμός μιας Γαλλίδας επικεφαλής οικονομολόγου με έναν Ισπανό Πρόεδρο της ΕΚΤ θα ήταν «δύσκολος» για το Βερολίνο, σύμφωνα με τρία πρόσωπα που γνωρίζουν τη σκέψη της γερμανικής κυβέρνησης.
Αντίστοιχα, το Παρίσι πιθανότατα θα αντιδρούσε σε έναν συνδυασμό Ολλανδού Προέδρου της ΕΚΤ και Γερμανού επικεφαλής οικονομολόγου, καθώς θα θεωρούσε ότι η ισορροπία δυνάμεων μετατοπίζεται υπερβολικά προς τον βόρειο ευρωπαϊκό άξονα.
Ο παράγοντας που περιπλέκει ακόμη περισσότερο την κατάσταση είναι οι γαλλικές προεδρικές εκλογές του 2027. Η Γαλλία βρίσκεται ήδη σε περίοδο πολιτικής αβεβαιότητας, ενώ ο Εμανουέλ Μακρόν δεν θα μπορεί να διεκδικήσει νέα θητεία.
Η αλλαγή πολιτικού σκηνικού στο Παρίσι, με πιθανή ισχυρή επίδοση αν όχι και νίκη της Ακροδεξιάς, δημιουργεί ερωτήματα για το κατά πόσο ο Μακρόν θα επιδιώξει να κλείσει μια σημαντική ευρωπαϊκή συμφωνία πριν από τη λήξη της θητείας του ή εάν η επόμενη γαλλική κυβέρνηση θα θελήσει να επαναδιαπραγματευτεί τις ισορροπίες.
Η Γερμανία, η BIS και το δύσκολο ευρωπαϊκό παζάρι
Παρά το γεγονός ότι η Γερμανία δεν έχει επισήμως καταθέσει υποψηφιότητα για την Προεδρία της ΕΚΤ, το όνομα του επικεφαλής της Bundesbank, Γιόακιμ Νάγκελ, παραμένει στο τραπέζι.
Ο Νάγκελ διαθέτει το πλεονέκτημα της θεσμικής εμπειρίας και της παράδοσης της Bundesbank, η οποία ιστορικά θεωρείται σύμβολο νομισματικής σταθερότητας στην Ευρώπη.
Ωστόσο, η πολιτική συγκυρία στο Βερολίνο λειτουργεί ως περιορισμός. Ο Καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς αντιμετωπίζει εσωτερικές πιέσεις μετά από μια σειρά πολιτικών δυσκολιών και εμφανίζεται επιφυλακτικός απέναντι σε μια υποψηφιότητα που θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω τους εταίρους του στον κυβερνητικό συνασπισμό.
Παράλληλα, η Γερμανία ήδη κατέχει δύο κορυφαίες ευρωπαϊκές θέσεις: την Προεδρία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και τη θέση της επικεφαλής τραπεζικής εποπτείας της ΕΚΤ με την Κλαούντια Μπουχ.
Αυτό περιορίζει τα περιθώρια διεκδίκησης μιας ακόμη κορυφαίας θέσης, αν και το Βερολίνο θα μπορούσε να επιδιώξει το χαρτοφυλάκιο του επικεφαλής οικονομολόγου της ΕΚΤ, που θεωρείται εξίσου σημαντικό.
Πιθανοί Γερμανοί υποψήφιοι για αυτή τη θέση θεωρούνται ο καθηγητής του Princeton Μάρκους Μπρούνερμαϊερ, η καθηγήτρια του Berkeley Ούλρικε Μάλμεντιερ και ο Τόμπιας Άντριαν, ο οποίος πρόσφατα αποχώρησε από τη θέση που αναμένεται να αναλάβει η Σνάμπελ στο ΔΝΤ.
Ωστόσο, η Γερμανία έχει ήδη καταλάβει δύο φορές τη θέση του επικεφαλής οικονομολόγου της ΕΚΤ και, μετά την αποχώρηση της Σνάμπελ και την πιθανή μελλοντική έξοδο της Λαγκάρντ, ενισχύονται οι πιέσεις για μεγαλύτερη γυναικεία εκπροσώπηση στην κορυφή της κεντρικής τράπεζας.
Σε αυτό το πλαίσιο, πέρα από τη Μάλμεντιερ, αναφέρονται ως πιθανά ονόματα και μέλη της διοίκησης της Bundesbank, όπως η Σαμπίνε Μάουντερερ και η Φρίτσι Κέλερ-Γκάιμπ.
Όσον αφορά τη διαδικασία, οι υπουργοί Οικονομικών της Ευρωζώνης είναι αυτοί που θα αναλάβουν σε πρώτη φάση να μελετήσουν τους δελφίνους και να διαμορφώσουν την πρότασή τους. Στη συνέχεια, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΚΤ έχουν συμβουλευτικό ρόλο, πριν οι ηγέτες της ΕΕ λάβουν τελικά την τελική απόφαση.
Σημειωτέον πως απομένουν δύο σύνοδοι κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης έως το τέλος του έτους, τον Οκτώβριο και τον Δεκέμβριο, στις οποίες οι ηγέτες θα μπορούσαν να ασχοληθούν με το θέμα και να καταλήξουν στο νέο σχήμα του συμβουλίου.
Διαβάστε ακόμη
Sold out η Αθήνα το Σαββατοκύριακο από τη συναυλία της Αννας Βίσση
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.