Αν και η τιμή του φυσικού αερίου εκτοξεύθηκε εξαιτίας του πολέμου στη Μέση Ανατολή, η ηλεκτρική ενέργεια στην Ευρώπη άντεξε καλύτερα από ό,τι στις προηγούμενες ενεργειακές κρίσεις. Αυτή είναι η βασική διαπίστωση της νέας έκθεσης Power Barometer της Eurelectric, η οποία καταγράφει ότι από τον Φεβρουάριο έως τον Αύγουστο του 2026 η τιμή του ολλανδικού TTF αυξήθηκε κατά 88,4%, ενώ οι μέσες ευρωπαϊκές τιμές ηλεκτρισμού αυξήθηκαν κατά 22,8%.
Η διαφορά είναι μεγάλη και εξηγεί το βασικό επιχείρημα της έκθεσης που είναι ότι η αυξημένη παραγωγή από ανανεώσιμες πηγές και άλλες καθαρές μορφές ενέργειας έχει αρχίσει να περιορίζει την μεταφορά του σοκ του φυσικού αερίου στη χονδρεμπορική τιμή του ρεύματος. Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι οι καταναλωτές έμειναν προστατευμένοι από την ακρίβεια. Σημαίνει, όμως, ότι η εξάρτηση του ηλεκτρισμού από το αέριο δεν είναι πλέον τόσο απόλυτη όσο ήταν το 2022
Η έκθεση που υπογράφει η Eurelectric στα ηνία της οποίας βρίσκεται μεταξύ άλλων και ο διευθύνων σύμβουλος της ΔΕΗ Γιώργος Στάσσης από τη θέση του Αντιπροέδρου, έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη μετρά ξανά το κόστος της γεωπολιτικής αστάθειας, της πίεσης στην αγορά LNG και των ακραίων θερμοκρασιών. Kαι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις προσπαθούν να διαχειριστούν, εκταμιεύοντας δισεκατομμύρια σε μέτρα στήριξης. Το μεγάλο στοίχημα πλέον δεν είναι μόνο να προστεθούν νέες ΑΠΕ στο σύστημα, αλλά να μπορούν να μεταφέρουν τη φθηνή πράσινη παραγωγή από το μεσημέρι στις ακριβές απογευματινές και βραδινές ώρες, ρόλο που αναλαμβάνουν οι μπαταρίες.
Η θέση της Ελλάδας
Η Ελλάδα συγκαταλέγεται στις ευρωπαϊκές χώρες με το μεγαλύτερο pipeline έργων μπαταριών, αλλά η απόσταση ανάμεσα στα σχέδια και στην πραγματική εγκατεστημένη ισχύ παραμένει μεγάλη.
Σύμφωνα με την ανάλυση της Eurelectric, το ελληνικό pipeline μπαταριών ανέρχεται σε 27 GW, κατατάσσοντας τη χώρα στην έκτη θέση στην Ευρώπη. Προηγούνται η Γερμανία με 480 GW, η Ιταλία με 277 GW, η Πολωνία με 83 GW, η Ολλανδία με 60 GW και η Ισπανία με 37 GW. Στην Ελλάδα, ωστόσο, η εγκατεστημένη ισχύς μπαταριών διαμορφώνεται μόλις στα 0,7 GW.
Η απόσταση αυτή αναδεικνύει το πραγματικό στοίχημα της επόμενης περιόδου που είναι το μεγάλο χαρτοφυλάκιο να μετατραπεί σε έργα που λειτουργούν εγκαίρως και μπορούν να απορροφήσουν την περίσσεια πράσινης παραγωγής, πριν αυτή χαθεί ή οδηγήσει σε περικοπές.
Η πρώτη δοκιμασία της άνοιξης
Από τον Φεβρουάριο έως τον Μάιο, όταν ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ ανέβασε το γεωπολιτικό ρίσκο, το Brent αυξήθηκε από τα 73 στα 103 δολάρια το βαρέλι, καταγράφοντας άνοδο 40%. Στο ίδιο διάστημα, η τιμή του TTF ανέβηκε από τα 33 στα 47 ευρώ ανά μεγαβατώρα, σημειώνοντας άνοδο 41%, νούμερο που σήμερα είναι πλέον ξεπερασμένο αφού η τιμή τον προηγούμενο μήνα ήταν πάνω από τα 80 ευρώ ανά μεγαβατώρα και σήμερα έχει ελαφρώς υποχωρήσει.
Αντίστοιχα, η μέση ευρωπαϊκή τιμή ηλεκτρισμού υποχώρησε κατά 7%, από τα 103 στα 91 ευρώ ανά μεγαβατώρα ( σήμερα κινείται στην περιοχή των 111 ευρώ/MWh). Σύμφωνα με την Eurelectric, από τον Μάρτιο και μετά η τιμή του ρεύματος βρισκόταν σταθερά κάτω από το οριακό κόστος παραγωγής μιας μονάδας φυσικού αερίου. Αυτό σημαίνει ότι οι μονάδες αερίου καθόριζαν λιγότερο συχνά την τιμή της αγοράς, καθώς μεγαλύτερο τμήμα της ζήτησης καλυπτόταν από καθαρή παραγωγή.
Χαρακτηριστική είναι η αντιπαραβολή Ισπανίας και Ιταλίας. Η Ισπανία, με καθαρότερο μίγμα ηλεκτροπαραγωγής, απορρόφησε γρηγορότερα το σοκ και επέστρεψε σε χαμηλότερες τιμές. Η Ιταλία, όπου το φυσικό αέριο εξακολουθεί να έχει βαρύτερο ρόλο, παρέμεινε περισσότερο εκτεθειμένη στην άνοδο του καυσίμου.
Η Βουλγαρία και η αξία της αποθήκευσης
Η Eurelectric χρησιμοποιεί τη Βουλγαρία ως το πιο καθαρό παράδειγμα του πώς η αποθήκευση μπορεί να περιορίσει τη βραδινή αιχμή. Το 2024, όταν η χώρα διέθετε σχεδόν μηδενική ευελιξία από μπαταρίες, οι ωριαίες τιμές της ήταν κατά 21,2% υψηλότερες από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
Το 2026, η απόκλιση περιορίστηκε στο 8,3%, μετά την εγκατάσταση 5,4 GW μπαταριών — ισχύος που αντιστοιχεί σχεδόν στο ένα τέταρτο της συνολικής παραγωγικής ικανότητας της χώρας. Οι μπαταρίες απορροφούν την πλεονάζουσα μεσημεριανή ηλιακή παραγωγή και την επιστρέφουν στην αγορά μετά τη δύση του ηλίου, όταν η ζήτηση και οι τιμές ανεβαίνουν.
Η εμπειρία αυτή έχει ειδικό βάρος για την Ελλάδα, η οποία διαθέτει ολοένα και περισσότερη ηλιακή παραγωγή, αλλά εξακολουθεί να αντιμετωπίζει έντονες βραδινές αιχμές και υψηλή συμμετοχή του φυσικού αερίου όταν αποσύρονται τα φωτοβολταϊκά. Η αποθήκευση, επομένως, δεν είναι μόνο ζήτημα περιορισμού των περικοπών ΑΠΕ ή επίτευξης κλιματικών στόχων. Γίνεται εργαλείο για να μειωθεί η ανάγκη ενεργοποίησης ακριβών μονάδων αερίου στις ώρες που καθορίζουν τελικά το κόστος της αγοράς.
Το ευρωπαϊκό κενό
Το έλλειμμα παραμένει μεγάλο. Η ΕΕ διέθετε το 2025 περίπου 64 GW αποθήκευσης μεγάλης κλίμακας, κυρίως αντλησιοταμίευση. Η σημερινή δεξαμενή έργων οδηγεί σε περίπου 78 GW, όταν η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι απαιτούνται 200 GW έως το 2030.
Από τα έργα μπαταριών που περιλαμβάνονται στον σχεδιασμό, μόλις 8,4 GW βρίσκονται υπό κατασκευή και 20 GW έχουν λάβει άδεια. Το υπόλοιπο σημαντικό τμήμα παραμένει σε πρώιμο στάδιο, εκτεθειμένο σε καθυστερήσεις αδειοδότησης, δυσκολίες σύνδεσης και χρηματοδοτικούς κινδύνους.
Η ίδια πρόκληση αφορά και τα δίκτυα. Οι επενδύσεις στα ευρωπαϊκά δίκτυα διανομής προβλέπεται να φθάσουν τα 48 δισ. ευρώ το 2027, από 24 δισ. το 2021. Όμως η εξασφάλιση κεφαλαίων δεν αρκεί χωρίς ταχύτερες αδειοδοτήσεις και πιο έγκαιρο σχεδιασμό των νέων υποδομών.
Η βιομηχανία παραμένει πίσω
Την ίδια στιγμή η ανάκαμψη της ζήτησης ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη δεν είναι ομοιόμορφη. Η κατανάλωση της βιομηχανίας παραμένει κατά 9% χαμηλότερη από τα επίπεδα πριν από την ενεργειακή κρίση του 2022, καθώς οι ενεργοβόροι κλάδοι —σίδηρος και χάλυβας, σιδηροκράματα, χημικά και πετροχημικά— δεν έχουν ακόμη επανέλθει στις προηγούμενες παραγωγικές επιδόσεις τους.
Στον αντίποδα, ο εξηλεκτρισμός δημιουργεί νέες εστίες ζήτησης. Οι πωλήσεις ηλεκτρικών επιβατικών αυτοκινήτων στην ΕΕ πλησίασαν τα 3 εκατομμύρια το 2025, αυξημένες κατά 31% σε σχέση με το 2024. Το μερίδιό τους στις νέες ταξινομήσεις έφθασε το 31% το 2026, από 18% το 2021. Η κατανάλωση ρεύματος για φόρτιση εκτινάχθηκε από 3,5 TWh το 2020 σε 28,8 TWh το 2025, πλησιάζοντας την ετήσια κατανάλωση της Ιρλανδίας, στα 30,9 TWh.
Αντλίες θερμότητας και νέα ζήτηση
Στη θέρμανση, ο εγκατεστημένος στόλος αντλιών θερμότητας στις 13 χώρες της ΕΕ που εξετάζει η Eurelectric έφθασε τα 28 εκατομμύρια μονάδες το 2025. Οι ετήσιες πωλήσεις διαμορφώθηκαν σε 2,3 εκατομμύρια, χαμηλότερα από το ρεκόρ των 2,9 εκατομμυρίων του 2022, αλλά η αγορά δείχνει πλέον να σταθεροποιείται μετά την απότομη υποχώρηση που ακολούθησε.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Αυστρίας. Με το πρόγραμμα «Raus aus Öl und Gas» («Έξοδος από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο»), η χώρα συνδύασε οικονομικά κίνητρα με τιμές ηλεκτρικής ενέργειας περίπου 6% χαμηλότερες από τον μέσο όρο της ΕΕ. Η κατανάλωση ρεύματος για θέρμανση χώρων και νερού αυξήθηκε κατά 23%, ενώ η εγκατεστημένη θερμική ισχύς των αντλιών θερμότητας υπερδιπλασιάστηκε: από περίπου 2,2 GW το 2015 σε 4,9 GW το 2025.
Η τεχνητή νοημοσύνη στο ενεργειακό ισοζύγιο
Στην εξίσωση προστίθενται τα data centres και η ταχεία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης. Η κατανάλωσή τους στην Ευρώπη εκτιμάται ότι θα φθάσει το 2030 στα 110 έως 250 TWh, από 63 έως 133 TWh το 2024. Καθώς η νέα ζήτηση θα είναι γεωγραφικά συγκεντρωμένη, οι απαιτήσεις για συνδέσεις και ενισχύσεις δικτύων θα αυξηθούν σημαντικά.
Ταυτόχρονα, τα κέντρα δεδομένων μπορούν να προσφέρουν ευελιξία στο σύστημα. Η δυνατότητα μετατόπισης φορτίου εκτιμάται ότι θα αυξηθεί από 9 TWh το 2030 σε 19 TWh το 2040, ενώ η ευέλικτη λειτουργία τους θα μπορούσε να περιορίσει το κόστος προμήθειας ηλεκτρικής ενέργειας κατά 4% έως 5%.
Διαβάστε ακόμη
Απολαύσεις και προνόμια στις πανάκριβες σουίτες της Πρέμιερ Λιγκ
Μίλτος Φοροζίδης: Πού ανοίγει τα επόμενα καταστήματα η Lidl – Η Νάξος και το μεγάλο logistics
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ
Σχολίασε εδώ
Για να σχολιάσεις, χρησιμοποίησε ένα ψευδώνυμο.